Kardelen Twitter'da... https://twitter.com/#!/kardelendergisi        Kardelen 27 Yaşında!..       
    Yorum Ekle     2613 kez okundu.     Henüz yorum bırakılmadı.     Yazara Mesaj

DÖRT MESELE
Sinan Ayhan

  Sayı: 39 - Ocak / Mart 2003

Arthur Cravan Paul Auster (Oyster)’in midesinde mi

 

Auster’ı bir televizyon röportajında, dinlemiştim; beni çarpan bir şeyler anlatmıştı kameraya karşı… Onu kayıta alırken yönetmen çapraz bir kamera açısı kullanmıştı. Çaprazlığın belki hiçbir hassaya değer yanı yok. Auster da çiçek-dürbününden çıkma görüntü çerçevelerini yazmaktan başka bir işe yaramaz zaten; fakat Auster’ın dikkatini çeken bir bilimsel olay bütün bir bakışımızı olağan gidişin dışına taşırıyor…

Auster diyor ki: “Beni etkileyen bir şey oldu son günlerde, hep bunu düşünüp durdum…: kitap okumakla anıların ne gibi bir ilişkisi olabilir… Diye… Bir bilimsel araştırmaya göre insanlar, kitap okurken beynin anılarını hatırlamaya çalıştıklarında hangi bölgesini kullanıyorlarsa o bölgesini kullanırlarmış yine, çeşitli aralıklarla farklı insanlara uygulanan deney şartları sayesinde bu yargıya varmak bilim adamları için hiç de zor olmamış…”

Yazının bulunmadığı günlerde bile ona benzer bir anımsama tekniği mevcuttu; insan hayal kurmayı meslek edindiği andan başlayarak olmayan yaşantılar içinde aslında yine kendini buldu, kendini anımsadı. Olmadığı yerde bile kimliğini aradı…

Belki Paul Auster, “Yalnızlığın Keşfi’nde Arthur Cravan’ı anımsadı. Cravan kimdir, bir şair mi, oyuncu mu yoksa, ağırsikler boks şampiyonu mu? Bunu kimse tespit edebilmiş değil, en azından kimse bir yargıya varamamış…

Sanki ıstakozun kollarında dans eden bir kukladır Cravan… Tıpkı Auster’ın “Yalnızlığın Keşfi” adlı kitabının kahramanı gibi… Göz önünde olduğu halde bazen bir şeyi, en keskin gözler dahi göremez. Şehir şehir dolaşabilir o yine bulunamaz… Bazı insanlar kayıptır, gerçekten bu dünyadan geçmiş oldukları halde sis perdeleri arkasında bir hayal gibidir… Anımsanırlar, ama ispat edilemezler…

O yüzden şöyle sorulmalıdır artık “Canavar Auster’ın midesinde mi şimdi..?”

Claude Simon’un İzinde Marcel Aymé Nasıl Tanınmayan Bir Yaratığa Dönüştü?

“Elmanın etine tutunan saptan kibrit çöpü ve göl kamışlarına dek olan sıradan simetrinin dışında ikinci bir gerçekliğe yaslanarak yazmak (simetrinin içinde bakıp görmeye dayanan bir eşya anlayışı vardır, eşyasız simetri kelimesiz yazıya benzer)… Bu elbette yeni-romancılara atfedilecek bir çığır değil… Onlardan önce bir çok sıradanlıktan tiksinenine tanıklık etmiştir yazım coğrafyası…

18. ve 19. yüzyılların en fark edilir tipleri Musset, Lamartine ve Victor Hugo olması ne acıdır… Dile kolay o günün Fransa’sında bir Baudelaire atlanmış, bir Rimbaud görülmemiş, bir Leon Bloy umursanmamıştır… Böyle bir değer örgüsüne sahip olması o devrin, ancak anlayışların ne derece cüce olduğunu gösterir, yoksa üstün fikir namusunu karalanamaz…

Musset ve Lamartine belki üçüncü, dördüncü sınıfa dahil edilmesi gereken şiir söyleyicileriydi, onların yeri Malarme, Nerval ve Verlaine’dan sonra gelmeli… Belki onlarla kıyaslanabilirler, ancak ne Baudelaire, ne Rimbaud hiçbirinin harcı değil…

Aymé’nin “Duvargeçen” hikâyesinden Simon’un “Tramvay”ına varana kadar hiç de simetrik olmayan eklem yerleri, bağlar bugün aklımızda tüten meselelerin cins değiştirdiğini ve bizim artık olağan gerçeklikten sıkıldığımızı ispatlıyor… En azından sıkılanların sayısının arttığını… Hiç yoksa Orlic veya Olric’ten önce ve sonra Aziz Duvargeçen’i dünyaya getiren bir çok gerçekli türü oldu; Cervantes bunlardan biridir, keza Sterne de öyle...

Ne mutlu bizim elimizde de Oğuz Ataylar ve Sevim Buraklar var. İkinci bir gerçekliğin merceğinden bize göz kırpıp duruyorlar…

Hjemslev Safirin İçinde “Radyo” Olduğunu Biliyor muydu?

Dil kültürel mutasyonların olduğu uç bir alandır. Dilin yapısı değişmeden hiçbir millet hiçbir alanda özgün bir eser veremez ve bir şey icat edemez… Hatta böyle bir değişime uğramadığı takdirde varoluşunu, tarihsel devamını tehlikeye atmış olur… Girift bir dil yapısına doğru tekâmül etmeyen millet baskın karakter de taşıyamaz, sömürge olur…

Sussuerelerin, Hjemslevlerin, Martinetlerin dilbilim çalışmaları dilin ekranlaşmasına ve görünen dünyanın sistemini çözüp ona hakim olmak yolunda birer başlangıçtır. Focault belki onların doğrultusunda “İktidarın, bireylerin üzerine anlayışını kazımaya çalıştığını” iddia etmiştir…

Oysa iktidarın beynini ve hareket alanını çizen ve programlayan mevcut iktidardan önceki mevcut kültür alanının şairleri, yazarları, düşünürleridir… Onlar yanlış ve marazi bir şey hayal ettikleri için iktidar kötü olur, baskıcı olur, adaletsiz olur… Düşünce dünyası olmayanın iktidar konusunda bir iddiası da olmaz, dolayısıyla sebepleri oluşturan iktidarlarmış gibi görünse de aslında sebeplerin oluşturucusu ve geliştiricisi o milletin düşünen adam takımı, sonuçlara kurulanları da iktidarlarıdır… Yani Stalin gökten zembille inmedi, onun arkasında sosyalizm idealinin dışında insan düşüncesini sakat bırakan bir eksiklik de durmaktaydı.

Geçenlerde genç bir yazarın şiirinde şöyle bir ifadeye rastladım beni şaşkına çevirdi: “as!şık surat”… Ters çevrilmiş ünlemin ifadeye kattıkları ve imlayı hiçe sayan tavrı bir tarafa bir çok anlamı buluşturabilen bu mutasyon dili ve dil kullanımı hoşuma gitti. Bir seferinde asık surat, aşık surat, asillik kavramını söyleyebilen hoş bir buluş… İşte dilin aradığı böyle bir şeydir; çakıl taşlarında, safirde, bazaltta titreşimler yakalayıp, onlardan radyoyu görmek… Bütün bir eşya alemi her parçasında belki bir radyo yayını taşır; kelimelerin içini dolduran geçmiş sesin bugünkü akışla buluşması ve ek, kök ve yapı kavgaları içinde yine de zırhlanabilmesi bir dil zevkinin göstergesidir. “buruşuk” olabilenin as!şık olabileceği gerçeği de anlamlıdır, bu gerçek bizim anlayışımıza simetrik olmasa bile…

O halde, yapıbilimsel ve semantik bir örgü içinde Hjemslevlerden bize gelen ve miras safirin içindeki radyodur ve dilde değişen bir eşya bakışı her alanda yaygınlaşır, sonra da bütün parçalı yapısı eriyip baskın değer haline gelir…

Michaux’yu Saka Kuşunun Ses Teline Kim Çağırdı?

Michaux’nun kimlerle mimetik akrabalığı var, başka mesele… Ancak onun isminin ve şiirinin telâffuz edilişi bana bir saka kuşunu anımsatır hep. Anımsatsa iyi, bu söyleyiş biçimi, artı, gözümün önüne havada uçuşan tüylerin birbirine yapışarak “michaux” hafızamda artık yeri değiştirilemez bir saka kuşudur.

Doğaçlamanın etkisi bir dil doğurabilir pekâla. İcat edilen dil Auster’ın anlatım tarzını yıkar, midesine oturur; belki Aymé’nin hakkını verir; Sasurre’ü, Hjemslev’i sevindirir…

Yeni bir dil kuruluyor; dillerin yapılarının ötesinde, anlayışlardan ayaklanarak kuruluyor; yeni bir dil geliyor, kuşların ses teline, çiçeklerin taç yapraklarına kanatlı kediler, patileri olan menekşeler bulundurarak geliyor…

Beni şaşırtan Kafka’nın “Melezleme” adlı hikâyesinden sonra mekândan bahsediyor olması… Kedi ve koyun arası olabilen elbette “ michaux”yu saka kuşu diye çağıracaktır. Kaderin eşyası görünen dünyadaki masalar, sandalyeler, perdeler, yataklar olamaz; kaderin bir mekânı mı vardır… Düşüncenin, duygunun, gözünde ışıltı taşıyanın bir mekânı mı vardır… Bu alem belki mekânsızlıkla sarılıp mühürlenmiş; o halde, o dili kullanalım; mekânsızlık dilini… Michaux’yu yaşatmak için değil, sadece sakayı öldürmemek için…


Bu yazıya yorum ekleyin

Adınız
E-posta Adresiniz
Yorumunuz
 

CAPTCHA


Resimdeki rakamları bu alana yazınız


Eklenen Yorumlar


Henüz yorum bırakılmadı...
 
Yazarlık, Mezarlık veya N... - Sayı 98
Hamletten (internet)e ulv... - Sayı 98
Dijital (Hermeneutik-Yoru... - Sayı 98
İnternet rüya mı, kâbus m... - Sayı 98
Tüm Yazıları

Gelecek sayı konusu (98): İNTERNET


Son Eklenen Yorumlardan
 Fıtratımız gereği aslolana yöneliriz. Ne kadar doğru bir söz. Şüphe yok ki tebaa da fıtratı gereği a... Tebaa

 Çok teşekkürler proje ödevime çok yardımcı oldunuz.... Emine

 İnsan düşündüğü için değil sadece, bunun ötesinde öteleri merak ettiği ve her şeyin künhünü kurcalad... Sinan AYHAN

 Soru: "YouTube", "twitter", "Facebook", "instagram" gibi başlıkların altına listelenen kullanıcılar ... Sinan AYHAN

 Yazar hakkında minik bir araştırma yaptım su an yazmıyor ve bir yerde okudum bu yazıları lisedeyken ... Halil Aktan


Batı; kaybettiği noktanın idrâkinde ve kazanacağı noktanın gafili olduğunu -yalnız kendine- ihtar ederek bugünkü buhranını yaşıyor. Biz; tüm taklitçiliğimize rağmen hem birincisinin, hem ikincisinin gafletindeyiz.
Eğer batı gibi kaybettiğimiz noktanın idrakinde olabilseydik, elimizden kaçırdığımız bunca zamandan ötürü eyvahlar eder; kazanacağımız noktanın gafletinden de sıyrılabilirdik…
Kardelen: Sayı 3, Aralık 1993
Makine
İnternete, kulak versek
Son ve tek kıvılcım
Bilgelik çağına doğru
Ağır kefe, baskın tarafı keşif
Mevlid
Makine
Tuş üstünde savrulan
Bir başka açıdan yörükler
Bilgelik çağına doğru


Ali Erdal - İnternete, kulak ver...
Kadir Bayrak - Tarihin eşiğinde...
Sinan Ayhan - İnternet rüya mı, kâ...
Sinan Ayhan - Dijital (Hermeneutik...
Sinan Ayhan - Hamletten (internet)...
Sinan Ayhan - Yazarlık, Mezarlık v...
Necip Fazıl Kısakürek - Makine
Özgür Alkan Alkış - Bilgelik çağına doğr...
Dergi Editörü - Son ve tek kıvılcım
Site Editörü - İnternetin fâsık hab...
Mehmet Hasret - Ağır kefe, baskın ta...
Acıyorum - Acıyorum
Necdet Uçak - Mezar
Necdet Uçak - Ebrehe ve ebabil kuş...
Necdet Uçak - Kürşad
M. Nihat Malkoç - İnternet kumarhane o...
Hızır İrfan Önder - Nerdesin?
Olgun Albayrak - Dervişane
Olgun Albayrak - Millet destanı
Mehmet Balcı - Zamanla
Mehmet Balcı - Kızım
Ahmet Çelebi - Meçhul sevgililer
Ahmet Çelebi - İçimdeki sesler
Gelecek sayı konusu - Gelecek sayı konusu
Av. Mustafa Büyükgüner - Onuncu gün
Muhsin Hamdi Alkış - Sanal âlem mi?
Kubilay Ertekin - Doğum ve sonrası
Halis Arlıoğlu - Hicran
Halis Arlıoğlu - Bir başka açıdan yör...
Ahmet Değirmenci - Buhranların çocuğu
Ahmet Değirmenci - Dinlediğim türküler
Büşra Doğramacı - Çağın bilinçsiz hare...
Bahadır Kaya - 98.sayı medya sepeti
Kürsü Kainatın Efendisi - Kürsü
Hüseyin Selçuk Bozkurt - Sırf gece
Murat Yaramaz - İnternet hayatımız, ...
Murat Yaramaz - Yalnız sen, yalnız b...
Murat Yaramaz - Mevlid
Murat Yaramaz - Masal
Murat Yaramaz - 98.sayı mizah köşesi
Kenan Aydınoğlu - Əlliyə çat...
Ahmet Yalçınkaya - Tuş üstünde savrulan
Kamran Murquzov - Hakdan gelen haber i...
Yarının Büyüklerine Sorduk - Yarının Büyüklerine ...
Mehmet izzet Gülenler - Ön söz, Öz Söz, S(öz...
Güldərən VƏLİYEVA - QORXURAM
İsmail Güçtaş - İhtiyar çınar
İsmail Güçtaş - Alın teri
Əkbər QOŞALI - MƏN HƏL...
Mehmet Şerif Cebe - Bir an dicleyle
 
 
23 Mart 2005 tarihinden beri
 Ziyaretçi Sayısı Toplam : 4935088
 Bugün : 2162
 Tekil Ziyaretçi Sayısı Toplam : 452808
 Bugün : 53
 Tekil Ziyaretçi Sayısı (dün) Toplam : 85
 98. Sayıya Bırakılan Yorum Sayısı Toplam : 13
 Önceki Sayıya Bırakılan Yorum Sayısı Toplam : 6
Son Güncellenme: 30 Ekim 2018
Künye | Abonelik | İletişim