Kardelen Twitter'da... https://twitter.com/#!/kardelendergisi        Kardelen 27 Yaşında!..       
    Yorum Ekle     2495 kez okundu.     Henüz yorum bırakılmadı.     Yazara Mesaj

DÖRT MESELE
Sinan Ayhan

  Sayı: 39 - Ocak / Mart 2003

Arthur Cravan Paul Auster (Oyster)’in midesinde mi

 

Auster’ı bir televizyon röportajında, dinlemiştim; beni çarpan bir şeyler anlatmıştı kameraya karşı… Onu kayıta alırken yönetmen çapraz bir kamera açısı kullanmıştı. Çaprazlığın belki hiçbir hassaya değer yanı yok. Auster da çiçek-dürbününden çıkma görüntü çerçevelerini yazmaktan başka bir işe yaramaz zaten; fakat Auster’ın dikkatini çeken bir bilimsel olay bütün bir bakışımızı olağan gidişin dışına taşırıyor…

Auster diyor ki: “Beni etkileyen bir şey oldu son günlerde, hep bunu düşünüp durdum…: kitap okumakla anıların ne gibi bir ilişkisi olabilir… Diye… Bir bilimsel araştırmaya göre insanlar, kitap okurken beynin anılarını hatırlamaya çalıştıklarında hangi bölgesini kullanıyorlarsa o bölgesini kullanırlarmış yine, çeşitli aralıklarla farklı insanlara uygulanan deney şartları sayesinde bu yargıya varmak bilim adamları için hiç de zor olmamış…”

Yazının bulunmadığı günlerde bile ona benzer bir anımsama tekniği mevcuttu; insan hayal kurmayı meslek edindiği andan başlayarak olmayan yaşantılar içinde aslında yine kendini buldu, kendini anımsadı. Olmadığı yerde bile kimliğini aradı…

Belki Paul Auster, “Yalnızlığın Keşfi’nde Arthur Cravan’ı anımsadı. Cravan kimdir, bir şair mi, oyuncu mu yoksa, ağırsikler boks şampiyonu mu? Bunu kimse tespit edebilmiş değil, en azından kimse bir yargıya varamamış…

Sanki ıstakozun kollarında dans eden bir kukladır Cravan… Tıpkı Auster’ın “Yalnızlığın Keşfi” adlı kitabının kahramanı gibi… Göz önünde olduğu halde bazen bir şeyi, en keskin gözler dahi göremez. Şehir şehir dolaşabilir o yine bulunamaz… Bazı insanlar kayıptır, gerçekten bu dünyadan geçmiş oldukları halde sis perdeleri arkasında bir hayal gibidir… Anımsanırlar, ama ispat edilemezler…

O yüzden şöyle sorulmalıdır artık “Canavar Auster’ın midesinde mi şimdi..?”

Claude Simon’un İzinde Marcel Aymé Nasıl Tanınmayan Bir Yaratığa Dönüştü?

“Elmanın etine tutunan saptan kibrit çöpü ve göl kamışlarına dek olan sıradan simetrinin dışında ikinci bir gerçekliğe yaslanarak yazmak (simetrinin içinde bakıp görmeye dayanan bir eşya anlayışı vardır, eşyasız simetri kelimesiz yazıya benzer)… Bu elbette yeni-romancılara atfedilecek bir çığır değil… Onlardan önce bir çok sıradanlıktan tiksinenine tanıklık etmiştir yazım coğrafyası…

18. ve 19. yüzyılların en fark edilir tipleri Musset, Lamartine ve Victor Hugo olması ne acıdır… Dile kolay o günün Fransa’sında bir Baudelaire atlanmış, bir Rimbaud görülmemiş, bir Leon Bloy umursanmamıştır… Böyle bir değer örgüsüne sahip olması o devrin, ancak anlayışların ne derece cüce olduğunu gösterir, yoksa üstün fikir namusunu karalanamaz…

Musset ve Lamartine belki üçüncü, dördüncü sınıfa dahil edilmesi gereken şiir söyleyicileriydi, onların yeri Malarme, Nerval ve Verlaine’dan sonra gelmeli… Belki onlarla kıyaslanabilirler, ancak ne Baudelaire, ne Rimbaud hiçbirinin harcı değil…

Aymé’nin “Duvargeçen” hikâyesinden Simon’un “Tramvay”ına varana kadar hiç de simetrik olmayan eklem yerleri, bağlar bugün aklımızda tüten meselelerin cins değiştirdiğini ve bizim artık olağan gerçeklikten sıkıldığımızı ispatlıyor… En azından sıkılanların sayısının arttığını… Hiç yoksa Orlic veya Olric’ten önce ve sonra Aziz Duvargeçen’i dünyaya getiren bir çok gerçekli türü oldu; Cervantes bunlardan biridir, keza Sterne de öyle...

Ne mutlu bizim elimizde de Oğuz Ataylar ve Sevim Buraklar var. İkinci bir gerçekliğin merceğinden bize göz kırpıp duruyorlar…

Hjemslev Safirin İçinde “Radyo” Olduğunu Biliyor muydu?

Dil kültürel mutasyonların olduğu uç bir alandır. Dilin yapısı değişmeden hiçbir millet hiçbir alanda özgün bir eser veremez ve bir şey icat edemez… Hatta böyle bir değişime uğramadığı takdirde varoluşunu, tarihsel devamını tehlikeye atmış olur… Girift bir dil yapısına doğru tekâmül etmeyen millet baskın karakter de taşıyamaz, sömürge olur…

Sussuerelerin, Hjemslevlerin, Martinetlerin dilbilim çalışmaları dilin ekranlaşmasına ve görünen dünyanın sistemini çözüp ona hakim olmak yolunda birer başlangıçtır. Focault belki onların doğrultusunda “İktidarın, bireylerin üzerine anlayışını kazımaya çalıştığını” iddia etmiştir…

Oysa iktidarın beynini ve hareket alanını çizen ve programlayan mevcut iktidardan önceki mevcut kültür alanının şairleri, yazarları, düşünürleridir… Onlar yanlış ve marazi bir şey hayal ettikleri için iktidar kötü olur, baskıcı olur, adaletsiz olur… Düşünce dünyası olmayanın iktidar konusunda bir iddiası da olmaz, dolayısıyla sebepleri oluşturan iktidarlarmış gibi görünse de aslında sebeplerin oluşturucusu ve geliştiricisi o milletin düşünen adam takımı, sonuçlara kurulanları da iktidarlarıdır… Yani Stalin gökten zembille inmedi, onun arkasında sosyalizm idealinin dışında insan düşüncesini sakat bırakan bir eksiklik de durmaktaydı.

Geçenlerde genç bir yazarın şiirinde şöyle bir ifadeye rastladım beni şaşkına çevirdi: “as!şık surat”… Ters çevrilmiş ünlemin ifadeye kattıkları ve imlayı hiçe sayan tavrı bir tarafa bir çok anlamı buluşturabilen bu mutasyon dili ve dil kullanımı hoşuma gitti. Bir seferinde asık surat, aşık surat, asillik kavramını söyleyebilen hoş bir buluş… İşte dilin aradığı böyle bir şeydir; çakıl taşlarında, safirde, bazaltta titreşimler yakalayıp, onlardan radyoyu görmek… Bütün bir eşya alemi her parçasında belki bir radyo yayını taşır; kelimelerin içini dolduran geçmiş sesin bugünkü akışla buluşması ve ek, kök ve yapı kavgaları içinde yine de zırhlanabilmesi bir dil zevkinin göstergesidir. “buruşuk” olabilenin as!şık olabileceği gerçeği de anlamlıdır, bu gerçek bizim anlayışımıza simetrik olmasa bile…

O halde, yapıbilimsel ve semantik bir örgü içinde Hjemslevlerden bize gelen ve miras safirin içindeki radyodur ve dilde değişen bir eşya bakışı her alanda yaygınlaşır, sonra da bütün parçalı yapısı eriyip baskın değer haline gelir…

Michaux’yu Saka Kuşunun Ses Teline Kim Çağırdı?

Michaux’nun kimlerle mimetik akrabalığı var, başka mesele… Ancak onun isminin ve şiirinin telâffuz edilişi bana bir saka kuşunu anımsatır hep. Anımsatsa iyi, bu söyleyiş biçimi, artı, gözümün önüne havada uçuşan tüylerin birbirine yapışarak “michaux” hafızamda artık yeri değiştirilemez bir saka kuşudur.

Doğaçlamanın etkisi bir dil doğurabilir pekâla. İcat edilen dil Auster’ın anlatım tarzını yıkar, midesine oturur; belki Aymé’nin hakkını verir; Sasurre’ü, Hjemslev’i sevindirir…

Yeni bir dil kuruluyor; dillerin yapılarının ötesinde, anlayışlardan ayaklanarak kuruluyor; yeni bir dil geliyor, kuşların ses teline, çiçeklerin taç yapraklarına kanatlı kediler, patileri olan menekşeler bulundurarak geliyor…

Beni şaşırtan Kafka’nın “Melezleme” adlı hikâyesinden sonra mekândan bahsediyor olması… Kedi ve koyun arası olabilen elbette “ michaux”yu saka kuşu diye çağıracaktır. Kaderin eşyası görünen dünyadaki masalar, sandalyeler, perdeler, yataklar olamaz; kaderin bir mekânı mı vardır… Düşüncenin, duygunun, gözünde ışıltı taşıyanın bir mekânı mı vardır… Bu alem belki mekânsızlıkla sarılıp mühürlenmiş; o halde, o dili kullanalım; mekânsızlık dilini… Michaux’yu yaşatmak için değil, sadece sakayı öldürmemek için…


Bu yazıya yorum ekleyin

Adınız
E-posta Adresiniz
Yorumunuz
 

CAPTCHA


Resimdeki rakamları bu alana yazınız


Eklenen Yorumlar


Henüz yorum bırakılmadı...
 
Can feda...... - Sayı 96
İnsanın içindeki Hanifliğ... - Sayı 96
Su sulbünde, gül ile bülb... - Sayı 95
Konuşan düşünce... - Sayı 94
Tüm Yazıları

Gelecek sayı konusu (97): Bu sene 737.si yapılacak Ertuğrul Gazi İhtifali'nden hareketle TÜRK TEŞKİLÂTLANMA KABİLİYETİ...


Son Eklenen Yorumlardan
 Allah rahmet eylesin.Mekanı cennet olsun.O güzel yerler de bir gün sevdiklerimizle buluşacağız... ... BİRSEN YURTSEVER

 necdet amcacıgım.emeğinize kaleminize sağlık... BİRSEN YURTSEVER

 cox mənalı bir şerdir. cox sağ olun. her birinize teşekkür edirəm. ... ruslan

 Məhəbbətsiz ömür sürən kimsədən-Bir aşiqin məzar daşı yaxşıdır.... Ulduz Qəzvini

 Güzel yorumlarla, günüme güneş olan herkese, çok teşekkür ederim. Ne mutlu ki, okuyanlar, mısralara... Işın Erenoğlu Üstündağ


Bir özel TV kanalı “yılın politikacısı”nı seçtirdi.
Seçilemeyenler üzülmesinler. Çünkü hepsi ayrı ayrı yılın politik acısı olduklarını ispatladılar.
Gün gelir de, hayatı anlat derlerse
Boya sandığı
MƏHƏBBƏT
İnsanın içindeki Hanifliğe ve Ümmiliğe ç
Kudüsü tefekkür
MƏHƏBBƏT
Gün gelir de, hayatı anlat derlerse
Kudüs
Vade doldu hanım gitti


Yavuz Sert - Kudüs... Ey Kudüs
Yavuz Sert - Prof. Dr. Ömer Faruk...
Ali Erdal - Kudüs
Kadir Bayrak - Müminleri Emiri: Hz....
Kadir Bayrak - Aynadaki yüz: Mehmed
Sinan Ayhan - İnsanın içindeki Han...
Sinan Ayhan - Can feda...
Bedran Yoldaş - Her yer Kerbelâ
Fatma Pekşen - Peçe
Ahmet Mahir Pekşen - Mescid-i Aksa -Kudüs...
Dergi Editörü - Kudüsü tefekkür
Site Editörü - Kolayı tersten okuma...
Mehmet Hasret - Devletler kuran, dev...
Necip Fazıl - Başyücelik emirleri ...
Necdet Uçak - Kudüs
Necdet Uçak - Kendini hesaba çek
Necdet Uçak - Muhacire ensarız biz
Mustafa Büyükgüner - Nefes
Ayhan Aslan - Hakikat
Ayhan Aslan - Zındık
Ayhan Aslan - Hesap günü
Mehmet Balcı - Susmam ben
Mehmet Balcı - Taşlama
Ahmet Çelebi - Kudüste bir çocuğum
Gelecek sayı konusu -
Vural Gündüz - Boya sandığı
Mustafa Gül - Mekkenin fethinden ç...
Kubilay Ertekin - Rahatizm ve ötesi
Halis Arlıoğlu - Zeytin dalı ve bana ...
Halis Arlıoğlu - Anlayana izafe
Ahmet Değirmenci - Şehadet türküsü
Ahmet Değirmenci - Bir yangındı işte
Kürsü Kainatın Efendisi - Giyim
Er Tuğrul - Kudüs nereden başlar...
Er Tuğrul - Kutlu kıyam
Murat Yaramaz - 6 gün savaşları
Murat Yaramaz - Naci El Ali
Murat Yaramaz - Kan
Murat Yaramaz - Kirli
Murat Yaramaz - Küsme işareti
Işın Erenoğlu Üstündağ - Gün gelir de, hayatı...
Ekrem Esad Altan - Bir oyun oynanır, oy...
Tamer Uysal - İlgisiz bilgililer, ...
Harun Ekici - Hüzün
Şevket Karayiğit - Kudüsün anlattıkları
Hakan Karahan - Bu cemiyetin - Süley...
Harika Ufuk - Birlik beraberlik ka...
Astan QASIMOV - Gəldim
Əlişad CƏFƏROV - Qayçıquyruq qaranquş
Şəfa VƏLİYEVA - Güldüm… Gülüşüm d...
Şəfa EYVAZ - MƏHƏBB'...
 
 
23 Mart 2005 tarihinden beri
 Ziyaretçi Sayısı Toplam : 4305760
 Bugün : 1140
 Tekil Ziyaretçi Sayısı Toplam : 435063
 Bugün : 22
 Tekil Ziyaretçi Sayısı (dün) Toplam : 55
 96. Sayıya Bırakılan Yorum Sayısı Toplam : 5
 Önceki Sayıya Bırakılan Yorum Sayısı Toplam : 11
Son Güncellenme: 5 Şubat 2018
Künye | Abonelik | İletişim