Kardelen Twitter'da... https://twitter.com/#!/kardelendergisi        Kardelen 27 Yaşında!..       
    Yorum Ekle     2913 kez okundu.     Henüz yorum bırakılmadı.     Yazara Mesaj

Ahl
Kürsü Nizam

  Sayı: 53 - Ekim / Aralık 2006

 

Ahlâk mı fikirden, fikir mi ahlâktan? Yumurta-tavuk hikâyesi…

Ahlâk görüşünü getirmemiş herhangi bir fikir sisteminin eksik kalmaya mahkûm bulunduğu bir mütearife…

Fikir “niçin”i, ahlâk da “nasıl”ı temsil eder.

İnsan nedir, nasıl olmalıdır?..

Kâinatı idrak cehdimiz fikir, ona karşı tavır alma ihtiyacımız, ahlâk…

Bilmekte fikir, yapmakta ahlâk vardır; ve ikisi de suyu bütünleştiren çifte madde halinde kaynaşmıştır.

Her fikir ahlâkı hâmil, her ahlâk da fikre şâmil… Böyleyken bazen birinin öne geçtiği ve öbürünü geride bıraktığı haller olabilir. O zaman iki taraf da eksik kalır.

“Allah’ın ahlâkıyla ahlâklanınız!” ölçüsünde mutlak hikmetin kendisiyle kaim olduğu Mutlak Zatın ahlâka da mesnet teşkil edici sıfatı bildirilmiştir. Kul bu sıfattan pay istemek makamındadır.

“Ben ahlâkî keremleri tamamlamak için gönderildim” buyuran Varlık Tacı, payı getirendir.

Fikir hacimse ahlâk da renktir ve öylesine kaynaşmışlardır ki, birinden biri olmazsa öbürü tecellisini bulamaz.

Ahlâk ruhumuzda öyle bir melekedir ki, sırf iyi ahlâkla Hakk’a erilebilir ve bâtıl itikat sahibi bir insan bu yüzden hakkı bulabilir. Ebedi kurtuluşu sağlar. Hayatı içinde ve belki son nefesinde, iman nasibine erer. Buna karşılık ahlâktan yana zaif müslüman her an tehlikede ve sermayesini batırmak muhatarası altındadır.


MÜŞAHHAS AHLÂK

İslâm’ın derinlik buudu dalgıçları, müşahhas plânda iyi ahlâkı başlıca 32 madde halinde levhalaştırmışlardır.

1-Suduk-ül-lisan... (Kalbiyle beraber sözü doğru olmak…)

2-Kesîr-ül-hayâ... (Hayâ, utanma duygusu zengin olmak…)

3-Kesîr-ül-amel... (İyi işleri ifrata kaçmadan bol olmak…)

4-Kesîr-üs-salâh... (Yarar işleri çok olmak…)

5-Kalil-ül-eza... (Âleme eziyeti az olmak…)

6-Kalil-ül-kelâm… (Faydasız sözleri ve gevezeliği az olmak…)

7-Kalil-ül-fuzul... (İşlerinde lüzumundan ötesi az olmak…)

8-Kalil-üz-zelel... (Yanlışları az olmak…)

9-Birrü... (Çok iyilik yapmak…)

10-Vusul... (Akrabaya mübalâğayla alâka…)

11-Sabûr... (Sabırlı… Acı şey yutmak mânasına sabır üç kısımdır: Birincisi kötülüklere karşı sabır… Günah yapmamaktan yüreğe düşen acılık ki, en âlâsı budur… İkincisi tâat ve ibadetten gelen zahmet acılığı… Üçüncüsü ise dert ve belâlara sabır…)

12-Vakur... (Vakarlı… Haysiyet korumaya mahsus tavır… Kibre benzese de onun tam zıddı…)

13-Şekûr... (Nimeti yerinde sabreden olmak…)

14-Raziy... (Öz nefsi için şeraite aykırı olmayan her şeye razı…)

15-Halîm... (Hilm sahibi… Yumuşak edalı… Her türlü karşılığa kuvveti varken af ve müsamaha…)

16-Refik... (Rıfk sahibi… Tam mânâsiyle merhamet…)

17-Afif... (İffet sahibi… Günahlar ve kötülüklerden temiz…)

18-Şefik... (Şefkat sahibi… Yine merhamet… Şefkat daha ziyade zâhirî, rıfk ise Bâtınî merhameti gösterir.)

19-Lâ-lemmaz... (Kimseyle alay etmeyen ve kimsenin ayıbını ortaya dökmeyen…)

20-Lâ-sebbâb... (Kimseye ve hiçbir şeye sövmeyen…)

21-Lâ-nemmâm... (Fesadı mucip sözleri götürüp getirmeyen…)

22-Lâ-acûl... (Aceleci ve telâşlı olmayan…)

23-Lâ-hakud... (Bâtıl üzerinde öfkelenip direnci olmamak…)

24-Lâ-magtab... (Mübalâğayla gıybet edici olmamak…)

25-Lâ-hasud... (Allah’ın kullarına ihsanlarını kıskanmayan…)

26-Lâ-bahîl... (Malda Allah ve kul hakkını esirgemeyen…)

27-Heşşâş... (Güler yüzlü…)

28-Beşşâş... (Neşeli ve tebessümlü…)

29-Yahibb-i fillâh... (Allah için seven…)

30-Yagbiz-i fillâh... (Allah için buğz eden)

31-Yerziiy-i fillâh... (Allah için razı…)

32-Yagzib-i fillâh... (Allah için öfkelenici…)


KÖTÜ AHLÂK

21 MADDE:

1-Hırs… (Hususiyle haram malı ihtiyaç ve lüzumundan fazla bir düşkünlükle istemeye zorlayan kötü bâtinî duygu…)

2-Hâsed… (Kıskançlık… Allah’ın kullarına verdiği nimeti, nimet sahibine değil, kendisine yakışır bilip başkasının sahipliğine tahammül edememek… Hased umumiyetle iki şeyde görülür: Malda veya manevî kemalde… Böyle bir hased, sirkenin balı ifsad etmesi gibi, imanı bulandırır, bozar. Hased, iyilikleri ateşin odunu yemesi gibi kemirir. Usturanın tüyleri kazıması gibi bütün fazilet bitkilerini dibinden traş eder. Peygamber’in buyruğu: "Hased ve nemmamlık eden bizden değildir!"… Her günahkârda bir hayr zerresi bulunabilir, fakat hased edende hayr yoktur. Hased, Allah indinde şirke denktir.)

3-Kibir… (Kendisini büyük bilmek ve dolayısiyle etrafını hor ve hakîr görmek…) Şu var ki, kendisini büyük bilmek kibir ise de büyük tutmak kibir değil, vakardır ve lâzım bir şeydir.

4-Gazap… (Hususiyle bâtıl üzerinde nefsini müdafaa öfkesi…)

5-Ucüp… (Gurur… Kendi vasıflarını, kemalini, ahlâkını, nesebini, makamını üstün bilip daima üstün kalmayı arzulamak…)

6-Hikd… (Hased duygusuna eş… Allah’ın nimet verdiklerine düşmanlık…)

7-Kin… (Öc alma duygusu…)

8-Buğz… (Muhabbetin aksi…) İlâcı, insanın, buğz beslediğine her rast gelişinde ona selâm verip beşaşet göstermektir.

9-Adavet… (İlletsiz, mesnetsiz, sebepsiz düşmanlık…)

10-Hakkı tutmakta lüzumundan fazla ısrar ve inat… (Muhatabını hakka karşı gelmekte tahrik etmemek için gayet ince, İslâmî ahlâk düsturu…)

11-Cidal… (Haktan başka ve bilhassa nefsanî meselelerde kavga huyu…)

12-Tevriye… (Hakkı saklamak, gizlemek, belirtmemek… Bazı yerlerde caiz olsa da hâkim huzurunda asla caiz değil…)

13-Gevezelik…

14-Sebbâb… (Sövmeyi âdet edinmek…)

15-Le’ân… (Lânet edicilik…)

16-Esrarı fâşetmek…

17-Hulf-i vaad… (Vaadinde durmamak…)

18-Emanete hiyanet…

19-Zem… (Çekiştiricilik…)

20-Gıybet… (Birini, sırf sevmediğinden gıyabında küçültmek… Eğer bu fiil nefsanî olmaz ve karşı taraf için intibah teşkil ederse makbul…)

21-Yüze karşı mübalâgalı medh-ü senâ… (Dalkavukluk…)


Bu yazıya yorum ekleyin

Adınız
E-posta Adresiniz
Yorumunuz
 

CAPTCHA


Resimdeki rakamları bu alana yazınız


Eklenen Yorumlar


Henüz yorum bırakılmadı...
 
Gıda... - Sayı 94
GIDA... - Sayı 93
MEVLİT... - Sayı 68
D?NYA... - Sayı 67
Tüm Yazıları

Gelecek sayı konusu (97): Bu sene 737.si yapılacak Ertuğrul Gazi İhtifali'nden hareketle TÜRK TEŞKİLÂTLANMA KABİLİYETİ...


Son Eklenen Yorumlardan
 Allah rahmet eylesin.Mekanı cennet olsun.O güzel yerler de bir gün sevdiklerimizle buluşacağız... ... BİRSEN YURTSEVER

 necdet amcacıgım.emeğinize kaleminize sağlık... BİRSEN YURTSEVER

 cox mənalı bir şerdir. cox sağ olun. her birinize teşekkür edirəm. ... ruslan

 Məhəbbətsiz ömür sürən kimsədən-Bir aşiqin məzar daşı yaxşıdır.... Ulduz Qəzvini

 Güzel yorumlarla, günüme güneş olan herkese, çok teşekkür ederim. Ne mutlu ki, okuyanlar, mısralara... Işın Erenoğlu Üstündağ


Marksizm’in, her şeyin cevabını veremediği, “ilk insanı ve tabiatı kim yarattı” sorusuna “bunu ortaya atmakla tabiatı ve insanı yok farz etmiş oluyorsun. Bundan vazgeçersen, bu soruyu sormaktan da vazgeçersin” demesinden(diye karşılık vermesinden) anlaşılmaktadır. Ancak her şeyin cevabını verebilecek bir kriteryuma sahip olan “benim düzenimi kabul et, kurtulursun!” deme hakkına sahiptir.
Kardelen: Sayı 1, Temmuz 1993
Gün gelir de, hayatı anlat derlerse
İnsanın içindeki Hanifliğe ve Ümmiliğe ç
Boya sandığı
MƏHƏBBƏT
Başyücelik emirleri - Vatandışı
MƏHƏBBƏT
Gün gelir de, hayatı anlat derlerse
Kudüs
Vade doldu hanım gitti


Yavuz Sert - Kudüs... Ey Kudüs
Yavuz Sert - Prof. Dr. Ömer Faruk...
Ali Erdal - Kudüs
Kadir Bayrak - Müminleri Emiri: Hz....
Kadir Bayrak - Aynadaki yüz: Mehmed
Sinan Ayhan - İnsanın içindeki Han...
Sinan Ayhan - Can feda...
Bedran Yoldaş - Her yer Kerbelâ
Fatma Pekşen - Peçe
Ahmet Mahir Pekşen - Mescid-i Aksa -Kudüs...
Dergi Editörü - Kudüsü tefekkür
Site Editörü - Kolayı tersten okuma...
Mehmet Hasret - Devletler kuran, dev...
Necip Fazıl - Başyücelik emirleri ...
Necdet Uçak - Kudüs
Necdet Uçak - Kendini hesaba çek
Necdet Uçak - Muhacire ensarız biz
Mustafa Büyükgüner - Nefes
Ayhan Aslan - Hakikat
Ayhan Aslan - Zındık
Ayhan Aslan - Hesap günü
Mehmet Balcı - Susmam ben
Mehmet Balcı - Taşlama
Ahmet Çelebi - Kudüste bir çocuğum
Gelecek sayı konusu -
Vural Gündüz - Boya sandığı
Mustafa Gül - Mekkenin fethinden ç...
Kubilay Ertekin - Rahatizm ve ötesi
Halis Arlıoğlu - Zeytin dalı ve bana ...
Halis Arlıoğlu - Anlayana izafe
Ahmet Değirmenci - Şehadet türküsü
Ahmet Değirmenci - Bir yangındı işte
Kürsü Kainatın Efendisi - Giyim
Er Tuğrul - Kudüs nereden başlar...
Er Tuğrul - Kutlu kıyam
Murat Yaramaz - 6 gün savaşları
Murat Yaramaz - Naci El Ali
Murat Yaramaz - Kan
Murat Yaramaz - Kirli
Murat Yaramaz - Küsme işareti
Işın Erenoğlu Üstündağ - Gün gelir de, hayatı...
Ekrem Esad Altan - Bir oyun oynanır, oy...
Tamer Uysal - İlgisiz bilgililer, ...
Harun Ekici - Hüzün
Şevket Karayiğit - Kudüsün anlattıkları
Hakan Karahan - Bu cemiyetin - Süley...
Harika Ufuk - Birlik beraberlik ka...
Astan QASIMOV - Gəldim
Əlişad CƏFƏROV - Qayçıquyruq qaranquş
Şəfa VƏLİYEVA - Güldüm… Gülüşüm d...
Şəfa EYVAZ - MƏHƏBB'...
 
 
23 Mart 2005 tarihinden beri
 Ziyaretçi Sayısı Toplam : 4402661
 Bugün : 4324
 Tekil Ziyaretçi Sayısı Toplam : 437280
 Bugün : 58
 Tekil Ziyaretçi Sayısı (dün) Toplam : 68
 96. Sayıya Bırakılan Yorum Sayısı Toplam : 5
 Önceki Sayıya Bırakılan Yorum Sayısı Toplam : 11
Son Güncellenme: 5 Şubat 2018
Künye | Abonelik | İletişim