Kardelen'i DergiKapinda.com sitesinden satın alabilirsiniz.        Kardelen Twitter'da...        Kardelen 31 Yaşında!..       
    Yorum Ekle     509 kez okundu.     Henüz yorum bırakılmadı.     Yazara Mesaj

Hazreti Mevlânâ okumaları
Yavuz Sert

  Sayı: 106 -

Konu okumalarında birden fazla tür ve sayıda kaynak takip etmek çok önemlidir. Bu sayı ne kadar az ise o kişi veya konu hakkında yanlış bir kanaat sahibi olma riskiniz o kadar fazladır. Hazreti Mevlânâ sultanımız hakkındaki okumalar sırasında bunun önemini çok daha iyi anladım.

Bu okumalarda takip edilecek türler farklı olabilir. Doktora tezleri, biyografiler, romanlar… Bu türler arasında en çok dikkat edilmesi gerekenler kanaatimce romanlardır. Romanlar, akıcı olabilecekleri için konu okumalarında daha çok tercih edilebilir ancak içeriklerindeki kurgu kısımlarını gerçeklerden ayıramadığınız zaman işin ucu kaçabilir.

Muhammed Celâleddin-î Rumî Hazretleri hakkında çeşitli dönemlerde farklı türde kitaplar okudum. Bu yazıda hepsi ile ilgili kısa bilgiler paylaşmak istiyorum sizlerle. İlk olarak romanlarla başlayalım. Hz. Mevlânâ hakkında okuduğum üç roman şunlar: Bâb-ı Esrar - Ahmet Ümit, Aşk - Elif Şafak ve Aşkın Gözyaşları - Sinan Yağmur. 

Bâb-ı Esrar Ahmet Ümit 

Bab-ı Esrar, Ahmet Ümit'in okuduğum ilk romanı. Polisiye kurgu açısından baktığımda akıcı da olsa ağzınızı açık bırakacak bir kurgu olmadığını belirteyim. Yazarın kurguya göre daha başarılı olduğu alan Mevlevilik özelinde tasavvuf hakkında verdiği bilgiler. Bu konuya yabancı olanlar için şaşırtıcı ve itici olabilecek bazı meseleleri yazarın iyi araştırıp romana öyle aktardığını hissettim. Ancak kafasının almadığı yerler olmuş ki onları da kolayca anlıyorsunuz. Ahmet Ümit'in, kitapları arkasında kaynakça vermesi çok güzel. Böylece konuya meraklı kişiler ilgili kaynakları kolayca bulabilirler.

Romanın kapanış bölümü olmasa nasıl olurdu diye düşünmeden edemedim. Sanki fazla gibi durmuş. Ek olarak artık herkesin Hz. Pîr'e ait olmadığını bildiği “gel, ne olursan gel” sözlerinin romanda kullanılması da dikkatimi çekti. Özetle konuya meraklıları farklı kaynaklara yöneltmesi, ana hatları ile bilgi vermesi açısından güzel bir eser ama kurgu daha meraklandırıcı ve şaşırtıcı olabilirdi. 

Aşk Elif Şafak 

Aşk kitabı dil, üslup, kurgu açısından oldukça başarılı bir kitap. Elif Şafak bu konuda ustalığını ispat etmiş bir yazar. Bu kitabında da bu ustalığını konuşturmuş. Hikâyeyi birçok kahramanın ağzından dinliyoruz. Roman içinde roman şeklinde kaleme alınmış bu üslup bana oldukça keyif verdi.

Bu kitabı okurken okurların dikkat etmesi gereken bir konu var, kitaptaki alt hikâyelerin detayları kurgulanmış. Kaynaklarda bu detaylar aslında yok. Zaten kitaptaki bazı hatalar kurgu olduğunun bir göstergesi: Henüz Mevlevilik ortada yokken Aşçı Dede kavramının kullanılması, daha o topraklara gelmesine yüzyıllar olan patlıcanın yemeklerde kullanılması bu hatalardan sadece iki tanesi.

Bu açıdan bakınca Ahmet Ümit'in  Bâb-ı  Esrâr'ı  kaynaklara  daha  bağlı  kalarak   yazılmış diyebiliriz    ancak  üslup  ve  dil  açısından Aşk çok daha iyi bir kitap.

Özetle Hz. Mevlânâ ve devrini öğrenmek için doğru bir kaynak olmayabilir bu kitap ama belli ki yazar tasavvuf okumaları yapmış, bazı hatalar olsa da belirli bir zemin elde edilerek kurgulamış bu kitabı. Yazarın kendisi de kitapta geçen kırk kuralın Şems-i Tebrizi'ye ait olmadığını kendi kurgusu olduğunu söylüyor röportajlarında. Buna dikkat edilerek okunmalı. 

Aşkın Gözyaşları Sinan Yağmur

Bu kitaba karşı popülerliğinden dolayı bir önyargım vardı itiraf edeyim, ona rağmen okudum. Biyografi romanlarda karşımıza çıkan kurgu sorunu bu kitapta da var, hattâ okuduğum kurgular arasında en problemlisi diyebilirim.

Şu ana kadar yaptığım birkaç okuma ve araştırmaya göre şunu söyleyebilirim, aslında Hz. Pîr hakkında çok fazla yazılı kaynak yok. Neredeyse tüm eserler tek bir eserin etrafından filizleniyor. Âriflerin Menkıbeleri... Bu eserin de öncesinde yazılan bir başka asıl kaynak ise Hz. Pîr'e kırk sene hizmet etmiş Sipehsâlâr'ın notları. Bu kısıtlı kaynaklara ve Hz. Pîr’in kendi eserlerine göre yazarlar bu bilgileri alıyorlar üzerine kurgu yazıyorlar. Sinan Yağmur da öyle yapmış ama öyle romantik bir dünya oluşturmuş ki, bu dünya beni rahatsız etti.

Gül Hatun ile mektuplaşmalar, tasavvuf sohbetleri... Bunların hiçbirinin yazılı kaydı yok, yazar Hz. Mevlânâ üzerine yaptığı araştırmalarla kendinde oluşan dünyayı kitaba aktarmış. Böyle kurguları bunu bilerek okursanız sorun yok ama bilmeyenler için tehlike büyük. Gül Hatunla Hz. Mevlânâ arasındaki mektupları google'a sorayım dedim, hemen tüm sonuçlarda bu kitaptaki şekli ile çıktı. Yarın artık bu mektuplar gerçekten var zannedilecek. Elif Şafak'ın kitabında da vardı kurgu hataları ama onlar teknik hataydı, bu kitapta temel olaylar baz alınarak tamamen kurgu bir dünya oluşturmuş.

Ayrıca öyle diyaloglar var ki, zannedersiniz ki Hz. Mevlânâ, Hz. Şems ile karşılaştığında acemi bir dervişti. Hayır, bu da çok yanlış biliniyor, Hz. Mevlânâ Hz. Şems ile karşılaştığında zaten sülukunu tamamlamış bir mürşitti. Hz. Pîr’in Hz. Şemsle ilişkisine sohbet şeyhliği deniyor. Velhasıl, kişiler üzerinde okumalar yapacaksanız kurguları en sona bırakın, öncelikle kaynak eserlerle başlayın derim. 

Risâle-i Sipehsâlâr Mecdüddîn Ferîdûn b. Ahmed-i Sipehsâlâr

Romanlardan sonra şimdi gelelim kaynak eserlere. Yukarıda belirttiğim gibi Hz. Mevlânâ hakkında temel eserlerin başında Risâle-i Sipehsâlâr kitabı geliyor. Bu eser “Mevlânâ ve Etrafındakiler” adı ile dilimize kazandırılmış. Sipehsâlâr kırk yıl Hz. Pîr’e hizmet etmiş biri olduğu için yazdıkları birebir tanıklık içeriyor, bu açından Ahmed Eflâkî’nin Menakibü’l Ârifin adlı eserine de kaynaklık etmiş. Bu konuda okuma yapmak isteyen okurlar ilk olarak bu kaynak eserden başlayabilirler. 

Bir Muhammedî Âşık Hz. Mevlânâ Ömer Tuğrul İnançer

Kitap ince sayılabilir ancak içinde verilen bilgiler çok kıymetli. Bu bilgileri başka kitaplardan elde etmek istesek birçok kitap okumamız gerekirdi. Hz. Mevlânâ ile ilgili kitaplarda çok fazla yer verilmeyen bilgiler var bu kitapta. Sadece Hz. Pîr ile ilgili değil tasavvufla ilgili, hikmetle, irfanla ilgili çok kıymetli bilgiler var. Kitap sohbetlerden hazırlandığı için dili çok akıcı, okurken siz de o sohbet ortamındaymışsınız gibi hissettiriyor. Benim için bu kitap Hz. Mevlânâ hakkında bir mihenk taşı oldu, diğer tüm eserleri buradaki bilgiler etrafında değerlendirmem gerektiğini düşünüyorum. 

Mevlânâ ile Bir Ömür Şefik Can

Merhum mesnevihân Şefik Can’ın hatıralarını kaleme aldığı, kısa ve öz notlardan oluşan bu kitap ince ama hayli yönlendirici. Söyleşi tarzında olduğu için başka kitaplarda bulamayacağınız bilgiler satır aralarında yer alıyor. Mevleviliğin neden kollara ayrıldığı, yoldaki bazı kişilerin hatalı yaklaşımları net olarak ifade edilmiş. Benim kitabı okurken dikkatimi çeken nokta, merhum Şefik Can’ın aslında Mevlevî olarak bilinse de Nakşî büyüğünden daha fazla feyz aldığı oldu. Diğer ilginç nokta da tarikatlarla ilgili yorumu, merhum sahte şeyhlerden çok dili yanmış ki tarikata gerek olmadığını, büyüklerin kitapları ile insanın kendini geliştirebileceğini söylüyor. 

Mevlânâ Sezai Karakoç

Bu eser Sezai Karakoç'un dergisinde yayınladığı Hz. Mevlânâ ile ilgili makalelerinden derlenmiş bir kitap. Ansiklopedik bilgiden ziyade işin ruhunun ortaya konduğu yazılardan oluşuyor. Bu ruha meraklı okurların ilgisini çekecektir.


Bu yazıya yorum ekleyin

Adınız
E-posta Adresiniz
Yorumunuz
 

CAPTCHA


Resimdeki rakamları bu alana yazınız


Eklenen Yorumlar


Henız yorum bırakılmadı...
 
Bir bürokrat şârih: Abidi... - Sayı 106
Hazreti Mevlânâ okumaları... - Sayı 106
Röportaj - Abdullah AKIN... - Sayı 106
RÖPORTAJ: Yediğimiz, içti... - Sayı 103
Tüm Yazıları

ASKIDA ABONELİK: Siz de "askıda abonelik kampanyası"na destek olmak ister misiniz?

Gelecek sayı konusu (111):
15. İslâm asrında ümmetin çaresizliği; küfrün postalları altında ezilen vatanlar, göçe zorlanan insanlar.
Peki göç edenler Muhacir, ev sahipleri Ensar ahlâkı üzerine mi?
Hicret ahlâkının, Ensar-Muhacir hukukunun neresindeyiz?..


Son Eklenen Yorumlardan
 Gerçekten sanatı hayatını kuşatmış tatlı bir mühendis güzel bir insansın.... Melek Laçin

 Gerçekten çok güzel bir şiirdi. İnsana farklı duygular yaşatan bir derinliği var. Selam olsun yazan ... Selma demir

 Kadir Bayrak Bey... Şiirime gösterdiğiniz ilgi ve beğeni için çok teşekkür ederim. Babalarının alın ... İsmail Güçtaş

 Yazan şairin hem kalemini hem yüreğini tebrik ederim naçizane. Harika bir şiirdi. ... Mustafa kaya

 Hasan Bey merhabalar. Evet Gölpazarlıyım. ... Necdet


Marksizm’in, her şeyin cevabını veremediği, “ilk insanı ve tabiatı kim yarattı” sorusuna “bunu ortaya atmakla tabiatı ve insanı yok farz etmiş oluyorsun. Bundan vazgeçersen, bu soruyu sormaktan da vazgeçersin” demesinden(diye karşılık vermesinden) anlaşılmaktadır. Ancak her şeyin cevabını verebilecek bir kriteryuma sahip olan “benim düzenimi kabul et, kurtulursun!” deme hakkına sahiptir.
Kardelen: Sayı 1, Temmuz 1993
Şairsiz devir
"Bizim Yunus"
ELƏ BU AXŞAM…
Geçemiyorsun
Anadolu irfanının temellerini inşa etmek
Çiğ idik piştik elhamdülillah
An susması


Ali Erdal - "Bizim Yunus"
Kadir Bayrak - Âşıklar ölmez
Sinan Ayhan - Yunus Emre ve Lorca ...
Necip Fazıl Kısakürek - Şairsiz devir
Bedran Yoldaş - Kahve
Fatma Pekşen - Gönül hanım
Dergi Editörü - Mâverâ humması Yunus...
Site Editörü - Yûnus var Yûnustan i...
Mehmet Hasret - Gökyüzüne mektuplar....
Gönüldaş - Molla Kasım şiiri üz...
Necip Fazıl - Bu cemiyetin
Necdet Uçak - Ömür bir yol iniş çı...
Necdet Uçak - Gülümse
Necdet Uçak - Gelen gitmiş
Kardelen Dergisi - Gelecek sayı konusu
Kardelen Dergisi - Kardelenden haberler
M. Nihat Malkoç - Hayata Yunusça bakma...
Hızır İrfan Önder - Bizim Yunus
Ayhan Aslan - Tahta tabut
Ayhan Aslan - Anız
Ayhan Aslan - Bayram
Ayhan Aslan - Vefa şiirleri
Mehmet Balcı - Zamansız
Mehmet Balcı - Beni
Ahmet Çelebi - İhtiyar
Muhsin Hamdi Alkış - Ölçüt kişi - Yunus E...
Muhsin Hamdi Alkış - Olaylara bakış
Halis Arlıoğlu - Mazisi olmayanın müs...
Büşra Doğramacı - Çiğ idik piştik elha...
Kürsü Kainatın Efendisi - Hususilik
Murat Yaramaz - Değirmen
Murat Yaramaz - Hurda
Murat Yaramaz - Gereksiz
Mahmut Topbaşlı - Yunus misali
İsmail Güçtaş - Mehmetim
Mertali Mermer - Fotoğraflar kıttır
İlham MİKAYIL - Qocalır
Nemət TAHİR - ELƏ BU AXŞAM…
Cemal Karsavan - Ayazda bir yürek
İlkay Coşkun - Sinan Ayhanla sohbet
Mehmet Şirin Aydemir - Kül
Özkan Aydoğan - Balıkçı
Özkan Aydoğan - Geçemiyorsun
Hasan Basri Demir - Anadolu irfanının te...
Aynur Qafarlı - Boynu bükük arzular
Aynur Qafarlı - Bizden bize kim düşe
İlknur Eskioğlu - Bir damla
İlknur Eskioğlu - Beyaz mendil
Umut Rehberi - Korku dışında
Xuraman Hüseyn - Sarışın payız
Neva Ney - An susması
 
 
23 Mart 2005 tarihinden beri
 Ziyaretçi Sayısı Toplam : 9381659
 Bugün : 991
 Tekil Ziyaretçi Sayısı Toplam : 542399
 Bugün : 19
 Tekil Ziyaretçi Sayısı (dün) Toplam : 54
 110. Sayıya Bırakılan Yorum Sayısı Toplam : 2
 Önceki Sayıya Bırakılan Yorum Sayısı Toplam : 2
Son Güncellenme: 8 Ağustos 2021
Künye | Abonelik | İletişim