Kardelen Twitter'da... https://twitter.com/#!/kardelendergisi        Kardelen 27 Yaşında!..       
    Yorum Ekle     5758 kez okundu.     Henüz yorum bırakılmadı.     Yazara Mesaj

Lekesiz Aklyn Yer?ekimine Uymayan Sarmalynda
Sinan Ayhan

  Sayı: 44 - Nisan / Haziran 2005

A) “ Tehlikeli Aklın” Havuz Problemleri:
-Kafka:
Ona dair bildiğim, o en başta yazardır; hem ifadeleri karanlık bir yazar, hem çizdiği karanlık atmosfer planları içinde yaşamış biridir, hem de dünyayı gözleri kapalı görebilen biri… Avusturyalıdır, aynı zamanda bütün dünyalıdır. Anadili almancadır, bazen çekçe ve böcekçe konuştuğu da bilinir. “Değişim” “Dava”, “Şato” gibi insanın bilincini kelimenin gerçek anlamıyla altüst eden eserlerin sahibidir…
-C. Kaufmann:
Senaryo yazarı, amerikalı, Hollywood’da bir çok kişi sıra dışı senaryoları sebebiyle ona deha gözüyle bakıyor… Senaryo dalında Oscar kazanmışlığı var… “John Malkovich Olmak”, Adaptasyon ve “Tehlikeli Aklın İtirafları” göze çarpan senaryolarından birkaç örnek sadece…
-Aleksandre Pope:
Eski yüzyıllardan kalma bir şair, o kadar…
-David Lynch:
Amerikalı yönetmen… Amerikalı eleştirmenlere nazaran Avrupalı eleştirmenler daha çok sever onu nedense. Bana göre en iyi filmi “Fil Adam”…
John Nash:
Şizofren matematikçi… “Oyun Teorisi”ni geliştiren adam… Ki o teori bir çok ilmi disiplini etkisi altına aldı; özellikle 20 yy.’da iktisadi disiplinleri… Onun hayat hikâyesini anlatan bir film çevrildi hatta birkaç sene evvel, “Akıl Oyunları” diye…
Soru: Acaba birbirleriyle uzaktan yakından alakası olmayan bu kişilerin içerdikleri anlam itibariyle nasıl bir fikir örüsü içinde buluşmakta olduklarını kim ve neden iddia etmekte ve acaba onları böyle bir kavram havuzuna, böyle bir alakasızlıklar alakasına kim ve neden koymakta?
B) Akıldan Akıla Kapalı Çözüm:
Önce farklardan bahsetmeli, farklardan ve denklemlerden… X sayısı bir bilinmeyendir. Onun bilinmemezliği her bilinmezin yerine ekseriyetle onun konulmasıyla bilinir hale gelir. X’in diğer bilinmezlerden farkı Aristo Mantığı, Öklid Matematiği, Newton Fiziği gibi akıl için yasalaşmış olmasında… Tabi her bilimsel yasa gibi ötelenmeye ve yıkılmaya mahkûm, o başka mesele…
Farklılaşma, denklemleşme ve sonrasında anlamanın ötesine geçme kavramları; sonuçta aklın doğası tarafından isim-örüler, fiil-örüler, sayı ve mantık örüler halinde kullanılır.
X, X+1 veya 2X olduğunda farklılaşır ve aynı zamanda denklemleşir; ama farklılaşma X’e bağlı bu denklemde önceliklidir. Denklemi X+Y biçimine getirirsek farklılaşma ve denklemleşme içerisinde ön plana çıkan denklemleşme olur. X artık ne X+1 ile, ne X+Y ile aynıdır; X, farklılaştıkça ve denklemleştikçe kavram doğasından uzaklaşmıştır.
X’in doğasını kaybettiği eşik, ancak insanın ruh derinliklerinde bir yerlerde bulunur. Kafka’nın “Dava”sındaki Jozef K.’sı bu eşiğin örneklendiği yerdir; tabi bu eşik için öncelikle Jozef K.’yı Jozef X. diye biçimlendirmek gerekir. Formatta “X” temel parçacığı anlamının ötesine geçmiş, artık herkesin yabancıladığı bir şekilde eşyalaşmıştır…
C) “Görelilik” değil, aslında “Anlamının Ötesine Geçme” Teoremi:
C.1
Kapitalizmin belki “ana-kökü” Adam Smith’ e göre;
Birey davranışı, grup için en faydalı olanı yapmayı gerektirir…
John Nash’e göre;
Hem grup için, hem gruptaki her birey için…
O halde bu savların daha geliştirilmiş halini düşünürsek;
Grup için, artı her gerçekleşmiş olay ve gerçekleşeceklerle birlikte her birey için ayrı ayrı, artı gruptan ayrı olarak söz konusu özne için…
En iyi olanı bulmuş oluruz.
C.2
İktisatta bir kabul vardır; “ceteris paribus”, yani kısa dönemde bir malın fiyatı ve miktarı dışındaki diğer değişkenler sabit kabul edilir. Uzun dönemde ise malın arzını ve talebini etkileyen bütün parametreler denklemin içine dahil edilmeye çalışılır…
Aslında bütün değişkenler vuku bulana, yani olaya bağlıdır… Olaylar birbirine benzeyebilir; ama her olay kendine özgüdür… Dolayısıyla olaylar belli kısıtlar altında bir yasa dizgesine oturtulamaz, ancak sıçradıkları anlam dizgesinde anlaşılabilir olurlar…
D)Bana ait olan aklın buldukları; Şizofrenlik veya Alakasız Oranlama:
Bana göre; David Lynch’in üzerindeki yönetmenlik elbisesi veya aklındaki bir şeyi anlatma tarzı Kafka’nın karanlık ifadelerinden renkler ve dokular taşıyor… Bana göre, Lynch’in “Kayıp Otoban” filmi, Kafka’nın “Dava”sının bir türevidir… Biri romanı, biri film sanatını, yani tek tek farklı anlatım biçimlerini seçmiş olsalar bile aralarında bir bağ mevcut ve ikisi de benzer bir aklın temsilcileri… Tarifi hep spekülatif olacak bir akıl ekolünden gelme bunlar…
Keza, Kaufmann’da da bu akla uyan izler var… Ortaya koymaya çalıştığım mevcut açılardan bakıldığında, Kaufmann’ın “Lekesiz Aklın Sonsuz Gün Işığı” senaryosu insanın kafasını karıştıran, duygularını eşyayla çarpıştıran bir metin gibi sanki. Filmin ismi Aleksandre Pope’un dizelerinden;
“Ne mutludur kutsal bakirenin dostları; unutulan dünyada, dünyanın unuttuğu; lekesiz zihnin sonsuz gün ışığı, her duası kabul görmüş ve her isteği bırakılmış…”
Kaufmann’ın senaryosundan uyarlanan film öyle görselleştirilmiş ki, bir insanın zihin karmaşası nasıl isimlendirilir, nasıl eşyalar arasına sıkıştırılır anlıyorsunuz; zihinden bir şeyler silinmeye çalışılsa bile asla içteki karakter çatışmasının bitmeyeceğini elle tutulur, gözle görülür örneklerle kavrıyorsunuz.
İsimler, filmler, unvanlar, olaylar bahane; asıl insanın kendi aklıyla tutunduğu kavram sarmaları ile kendine biçtiği karakterler arasındaki uçurum, yeryüzü düzeyinde önü alınamaz bir mesele… Gün gelir bir çiçek, bir koku, bir esinti ilham verir bize; gün gelir bir film, bir kitap… Lakin önce bize izafe edilen aklın kendi izafiyeti içinde kalan kurgusal eşya serisini, yani şu meşhur “iks bilinmeyenli denklemi” çözmemiz lazım.
Nasılsa -“…zamanı gelince onunla birlikte olan yer de gelir…” Her şey olacağına varır zaten

Bu yazıya yorum ekleyin

Adınız
E-posta Adresiniz
Yorumunuz
 

CAPTCHA


Resimdeki rakamları bu alana yazınız


Eklenen Yorumlar


Henüz yorum bırakılmadı...
 
(Üç Nok-ta)nın muhasebesi... - Sayı 100
Kardelenin muhasebesi ve ... - Sayı 100
Tapdukun kapısında Bizim ... - Sayı 99
Kıyas ve gidişat... - Sayı 99
Tüm Yazıları

Gelecek sayı konusu (101): Doğu - Batı tefekkürünü doğru yapamayanın ufku dardır.

Son Eklenen Yorumlardan
 👍👏👍👏👍👍... BEYZA ATEŞ

 Acayip güzel olmuş 😉... BEYZA ATEŞ

 Dilin anlatamadığını şiire dökmek çok zordur ve siz zoru başarmışsiniz tebrik ediyorum 👍 ... BEYZA ATEŞ

 Çok başarılı ... Meryem

 Şiir tek kelimeyle mükemmel olmuş. Şiirde de geçtiği gibi gönül istediği bir damla huzuru ruhuna sı... Fatma


Çaresizlik yoktur, umutsuzluk vardır. Engellerin yıkılması umut etmeyi umut etmekle başlayacaktır.
Kardelen: Sayı 1, Temmuz 1992
Fikirsizlik
Kardelen nasıl doğdu?
Zaman tünelinden iki yazı
Zamanın kısa tarihi
Ön söz, Öz Söz, S(öz) -III-
Yüreğinle gel
Ruhsa sızan şiir
Zaman tünelinden iki yazı
Kardelen nasıl doğdu?
Ön söz, Öz Söz, S(öz) -III-


Yavuz Sert - Zamanın kısa tarihi
Ali Erdal - Zaman tünelinden iki...
Kadir Bayrak - Kardelen olmasaydı
Kadir Bayrak - Röportaj - “Tehlikel...
Sinan Ayhan - Kardelenin muhasebes...
Sinan Ayhan - (Üç Nok-ta)nın muhas...
Bedran Yoldaş - Dokuz köyün delisi
Özgür Alkan Alkış - Kardelen nasıl doğdu...
Fatma Pekşen - Erik ile kiraz
Dergi Editörü - Her sayı ayrı bir de...
Site Editörü - Yüz
Mehmet Hasret - Askıda şiir
Acıyorum - Acıyorum nedir?
Necip Fazıl - Fikirsizlik
Necdet Uçak - Gözyaşı çeşmesi
Necdet Uçak - Seyir tepesi
Necdet Uçak - Metristepede
Necdet Uçak - Dağlar
Altan Atan - Akıllı ol
Kardelen Dergisi - Çıkış Beyannamesi
Kardelen Dergisi - Kardelenden haberler
M. Nihat Malkoç - Gece korkutuyor beni
M. Nihat Malkoç - Gül kokulu ramazan
Ayhan Aslan - Hikaye
Ayhan Aslan - Sufle
Ayhan Aslan - Değirmen
Ayhan Aslan - Ecel vakti
Mehmet Balcı - Senin
Mehmet Balcı - Kardeşim
İsimsiz - Giden-Kalan
Gelecek sayı konusu - Gelecek sayı konusu ...
Av. Mustafa Büyükgüner - Kardelen...Yüz...
Kubilay Ertekin - Hırsızlık ve haramla...
İbrahim Şaşma - Ben sevdayı aradım
Halis Arlıoğlu - Müslümanlar ne zaman...
Halis Arlıoğlu - Uyan diyorlar
Ahmet Değirmenci - Ferman
Oğuz Askan Kocagöz - Ruhsa sızan şiir
Büşra Doğramacı - ‘Derin bir külliyat’...
Kürsü Kainatın Efendisi - “İmam-ı Kastalanî’de...
Murat Yaramaz - 100.sayı mizah köşes...
Murat Yaramaz - Dalya
Murat Yaramaz - 100.sayı
Murat Yaramaz - Kardelen
Ekrem Esad Altan - Sahte diplomalı zanl...
Ferhat Nitin - Gece yarısı uyanmala...
Hakan Karahan - Battal Gâzi
Mehmet izzet Gülenler - Ön söz, Öz Söz, S(öz...
Erkan Karakaya - Gölge
Fatih Öz - Beklediğim
 
 
23 Mart 2005 tarihinden beri
 Ziyaretçi Sayısı Toplam : 5659937
 Bugün : 2860
 Tekil Ziyaretçi Sayısı Toplam : 470235
 Bugün : 46
 Tekil Ziyaretçi Sayısı (dün) Toplam : 70
 100. Sayıya Bırakılan Yorum Sayısı Toplam : 13
 Önceki Sayıya Bırakılan Yorum Sayısı Toplam : 7
Son Güncellenme: 2 Mayıs 2019
Künye | Abonelik | İletişim