Kardelen Twitter'da... https://twitter.com/#!/kardelendergisi        Kardelen 27 Yaşında!..       
    Yorum Ekle     5673 kez okundu.     Henüz yorum bırakılmadı.     Yazara Mesaj

Lekesiz Aklyn Yer?ekimine Uymayan Sarmalynda
Sinan Ayhan

  Sayı: 44 - Nisan / Haziran 2005

A) “ Tehlikeli Aklın” Havuz Problemleri:
-Kafka:
Ona dair bildiğim, o en başta yazardır; hem ifadeleri karanlık bir yazar, hem çizdiği karanlık atmosfer planları içinde yaşamış biridir, hem de dünyayı gözleri kapalı görebilen biri… Avusturyalıdır, aynı zamanda bütün dünyalıdır. Anadili almancadır, bazen çekçe ve böcekçe konuştuğu da bilinir. “Değişim” “Dava”, “Şato” gibi insanın bilincini kelimenin gerçek anlamıyla altüst eden eserlerin sahibidir…
-C. Kaufmann:
Senaryo yazarı, amerikalı, Hollywood’da bir çok kişi sıra dışı senaryoları sebebiyle ona deha gözüyle bakıyor… Senaryo dalında Oscar kazanmışlığı var… “John Malkovich Olmak”, Adaptasyon ve “Tehlikeli Aklın İtirafları” göze çarpan senaryolarından birkaç örnek sadece…
-Aleksandre Pope:
Eski yüzyıllardan kalma bir şair, o kadar…
-David Lynch:
Amerikalı yönetmen… Amerikalı eleştirmenlere nazaran Avrupalı eleştirmenler daha çok sever onu nedense. Bana göre en iyi filmi “Fil Adam”…
John Nash:
Şizofren matematikçi… “Oyun Teorisi”ni geliştiren adam… Ki o teori bir çok ilmi disiplini etkisi altına aldı; özellikle 20 yy.’da iktisadi disiplinleri… Onun hayat hikâyesini anlatan bir film çevrildi hatta birkaç sene evvel, “Akıl Oyunları” diye…
Soru: Acaba birbirleriyle uzaktan yakından alakası olmayan bu kişilerin içerdikleri anlam itibariyle nasıl bir fikir örüsü içinde buluşmakta olduklarını kim ve neden iddia etmekte ve acaba onları böyle bir kavram havuzuna, böyle bir alakasızlıklar alakasına kim ve neden koymakta?
B) Akıldan Akıla Kapalı Çözüm:
Önce farklardan bahsetmeli, farklardan ve denklemlerden… X sayısı bir bilinmeyendir. Onun bilinmemezliği her bilinmezin yerine ekseriyetle onun konulmasıyla bilinir hale gelir. X’in diğer bilinmezlerden farkı Aristo Mantığı, Öklid Matematiği, Newton Fiziği gibi akıl için yasalaşmış olmasında… Tabi her bilimsel yasa gibi ötelenmeye ve yıkılmaya mahkûm, o başka mesele…
Farklılaşma, denklemleşme ve sonrasında anlamanın ötesine geçme kavramları; sonuçta aklın doğası tarafından isim-örüler, fiil-örüler, sayı ve mantık örüler halinde kullanılır.
X, X+1 veya 2X olduğunda farklılaşır ve aynı zamanda denklemleşir; ama farklılaşma X’e bağlı bu denklemde önceliklidir. Denklemi X+Y biçimine getirirsek farklılaşma ve denklemleşme içerisinde ön plana çıkan denklemleşme olur. X artık ne X+1 ile, ne X+Y ile aynıdır; X, farklılaştıkça ve denklemleştikçe kavram doğasından uzaklaşmıştır.
X’in doğasını kaybettiği eşik, ancak insanın ruh derinliklerinde bir yerlerde bulunur. Kafka’nın “Dava”sındaki Jozef K.’sı bu eşiğin örneklendiği yerdir; tabi bu eşik için öncelikle Jozef K.’yı Jozef X. diye biçimlendirmek gerekir. Formatta “X” temel parçacığı anlamının ötesine geçmiş, artık herkesin yabancıladığı bir şekilde eşyalaşmıştır…
C) “Görelilik” değil, aslında “Anlamının Ötesine Geçme” Teoremi:
C.1
Kapitalizmin belki “ana-kökü” Adam Smith’ e göre;
Birey davranışı, grup için en faydalı olanı yapmayı gerektirir…
John Nash’e göre;
Hem grup için, hem gruptaki her birey için…
O halde bu savların daha geliştirilmiş halini düşünürsek;
Grup için, artı her gerçekleşmiş olay ve gerçekleşeceklerle birlikte her birey için ayrı ayrı, artı gruptan ayrı olarak söz konusu özne için…
En iyi olanı bulmuş oluruz.
C.2
İktisatta bir kabul vardır; “ceteris paribus”, yani kısa dönemde bir malın fiyatı ve miktarı dışındaki diğer değişkenler sabit kabul edilir. Uzun dönemde ise malın arzını ve talebini etkileyen bütün parametreler denklemin içine dahil edilmeye çalışılır…
Aslında bütün değişkenler vuku bulana, yani olaya bağlıdır… Olaylar birbirine benzeyebilir; ama her olay kendine özgüdür… Dolayısıyla olaylar belli kısıtlar altında bir yasa dizgesine oturtulamaz, ancak sıçradıkları anlam dizgesinde anlaşılabilir olurlar…
D)Bana ait olan aklın buldukları; Şizofrenlik veya Alakasız Oranlama:
Bana göre; David Lynch’in üzerindeki yönetmenlik elbisesi veya aklındaki bir şeyi anlatma tarzı Kafka’nın karanlık ifadelerinden renkler ve dokular taşıyor… Bana göre, Lynch’in “Kayıp Otoban” filmi, Kafka’nın “Dava”sının bir türevidir… Biri romanı, biri film sanatını, yani tek tek farklı anlatım biçimlerini seçmiş olsalar bile aralarında bir bağ mevcut ve ikisi de benzer bir aklın temsilcileri… Tarifi hep spekülatif olacak bir akıl ekolünden gelme bunlar…
Keza, Kaufmann’da da bu akla uyan izler var… Ortaya koymaya çalıştığım mevcut açılardan bakıldığında, Kaufmann’ın “Lekesiz Aklın Sonsuz Gün Işığı” senaryosu insanın kafasını karıştıran, duygularını eşyayla çarpıştıran bir metin gibi sanki. Filmin ismi Aleksandre Pope’un dizelerinden;
“Ne mutludur kutsal bakirenin dostları; unutulan dünyada, dünyanın unuttuğu; lekesiz zihnin sonsuz gün ışığı, her duası kabul görmüş ve her isteği bırakılmış…”
Kaufmann’ın senaryosundan uyarlanan film öyle görselleştirilmiş ki, bir insanın zihin karmaşası nasıl isimlendirilir, nasıl eşyalar arasına sıkıştırılır anlıyorsunuz; zihinden bir şeyler silinmeye çalışılsa bile asla içteki karakter çatışmasının bitmeyeceğini elle tutulur, gözle görülür örneklerle kavrıyorsunuz.
İsimler, filmler, unvanlar, olaylar bahane; asıl insanın kendi aklıyla tutunduğu kavram sarmaları ile kendine biçtiği karakterler arasındaki uçurum, yeryüzü düzeyinde önü alınamaz bir mesele… Gün gelir bir çiçek, bir koku, bir esinti ilham verir bize; gün gelir bir film, bir kitap… Lakin önce bize izafe edilen aklın kendi izafiyeti içinde kalan kurgusal eşya serisini, yani şu meşhur “iks bilinmeyenli denklemi” çözmemiz lazım.
Nasılsa -“…zamanı gelince onunla birlikte olan yer de gelir…” Her şey olacağına varır zaten

Bu yazıya yorum ekleyin

Adınız
E-posta Adresiniz
Yorumunuz
 

CAPTCHA


Resimdeki rakamları bu alana yazınız


Eklenen Yorumlar


Henüz yorum bırakılmadı...
 
Tapdukun kapısında Bizim ... - Sayı 99
Kıyas ve gidişat... - Sayı 99
"Göklerle temasa geçmek"... - Sayı 99
Malcolm bir kere "Allah" ... - Sayı 99
Tüm Yazıları

Son Eklenen Yorumlardan
 Allah...... ...

 Allah dualarını kabul etsin. İki cihanda aziz ol. Selâmlar.... Ali ERDAL

 Allah kaleminize kelamınıza kuvvet versin hocam baki selam.... Faruk Aktı

 Mənə göstərdiyiniz diqqətə görə təşəkkür edir, sevgi və... Rafiq Oday

 Ellerin sağlıq kardeşim Rafiq Oday.... Nazim


Nüfuz plânlaması diye bir şey tutturmuş gidiyorlar.
Ülkedeki kazalar, ihmaller ve terör sebebiyle ölenler hiç hesaba katılmıyor.
İnsanımızda bu ibret almamak, hükümetlerimizde bu beceriksizlik olduğu sürece bırakın planlamayı, nüfusu teşvik etmeleri gerekmez mi?
Yoksa bunca ölüme karşı bu tedbirsizlik, nüfuz planlamacılarının işi mi?
Kardelen: Sayı 3, Aralık 1993
Tevhid
"Tek"
Allaha inanıyoruz!
Ön söz, öz söz, s(öz)-II
Malcolm bir kere "Allah" derse...
"Tek"
Keşik çəkir
Ön söz, öz söz, s(öz)-II
Veliler ordusundan


Yavuz Sert - Röportaj - Bir Müslü...
Ali Erdal - "Tek"
Kadir Bayrak - Veliler ordusundan
Sinan Ayhan - Malcolm bir kere "Al...
Sinan Ayhan - "Göklerle temasa geç...
Sinan Ayhan - Kıyas ve gidişat
Sinan Ayhan - Tapdukun kapısında B...
Necip Fazıl Kısakürek - Tevhid
Necip Fazıl Kısakürek - İtikad ve İman
Bedran Yoldaş - İşte biz böyleyiz
Mustafa Kınıkoğlu - "O"
Fatma Pekşen - Çıtırtı - Ev yerleşi...
Ahmet Mahir Pekşen - Esmâ-ül Hüsnâ
Dergi Editörü - Allaha inanıyoruz!
Site Editörü - Doksan dokuzun berek...
Gönüldaş - Hem affet
Necdet Uçak - Omzumuzdaki melekler
Necdet Uçak - Kurân dağa inseydi
M. Nihat Malkoç - Buz tutmuş karanfill...
Hızır İrfan Önder - Şiire dair
Hızır İrfan Önder - Karabağ
Ayhan Aslan - Öfkezede
Mehmet Balcı - İnsan name
Mehmet Balcı - Köylüyüz
Muhsin Hamdi Alkış - Deliller
Kubilay Ertekin - İbâdetsiz inanç düşm...
Halis Arlıoğlu - Vefa
Ahmet Değirmenci - Keşmekeş
Oğuz Askan Kocagöz - Kıyam
Kürsü Kainatın Efendisi - “İmam-ı Kastalanîden...
Murat Yaramaz - Belgesel
Murat Yaramaz - Mâlik
Murat Yaramaz - Seni saymazsak
Kenan Aydınoğlu - Yoxdan var eylə...
Işın Erenoğlu Üstündağ - Tasavvuf
Rafiq Oday - Keşik çəkir
Rafiq Oday - Gözəl, nə ...
Ferhat Nitin - Fehrarengiz şeyler
Harun Ekici - Ekim
Hakan Karahan - Yunus Emre
Mehmet izzet Gülenler - Ön söz, öz söz, s(öz...
İsmail Güçtaş - Tertemiz
İsmail Güçtaş - Eşyanın dilinden red...
Recep Şen - Denizin şiiri
İlahə İmanova - Qıskanıram
Figen Ketenci Evren - Trakya kızı / Istıra...
Mevlüt Yavuz - Ayıramazlar
İbrahim İlyaslı - Məni bu qə...
Erkan Karakaya - Beni bul...
 
 
23 Mart 2005 tarihinden beri
 Ziyaretçi Sayısı Toplam : 5193726
 Bugün : 1973
 Tekil Ziyaretçi Sayısı Toplam : 459537
 Bugün : 40
 Tekil Ziyaretçi Sayısı (dün) Toplam : 108
 99. Sayıya Bırakılan Yorum Sayısı Toplam : 6
 Önceki Sayıya Bırakılan Yorum Sayısı Toplam : 13
Son Güncellenme: 16 Ocak 2019
Künye | Abonelik | İletişim