Kardelen Twitter'da... https://twitter.com/#!/kardelendergisi        Kardelen 27 Yaşında!..       
    Yorum Ekle     5195 kez okundu.     Henüz yorum bırakılmadı.     Yazara Mesaj

Modern Edebiyata Bir Baky? veya Bir Karatavu?u G?zlemenin On?? Farkly Yolu
Sinan Ayhan

  Sayı: 57 - Temmuz / Eylül 2007

-Amerikan Örü-metin Akademisi
-Türkçe Söyleyen: Sinan Ayhan

Eliot’ın Alfred Prufrock’da dediği gibi, “bu hiç değil, bu anlatmak istediğim hiç mi hiç değil”, modernizmin özeti budur, anlatamamak üzerine bir tür yap-boz…

Modern bir ingiliz romancı olarak Virginia Woolf, 20 yy. başından bu yana ademoğullarının bir değişim sürecine doğaları gereği katlanmak zorunda olduklarını belirtmiştir. Teknoloji tacizlerin ve global şiddetin nazik bir maske altından hükümranlıklarını ilan ederek insanlığın geçmişle olan bağlarını pörsütmüş ve bu özel durumlar yazarları mahşeri bir sorgulamanın eşiğine getirmiştir…

20. yy başlangıcı, işte bu eşiktir her şeyi başlatan ve hiç bir şey eskisi gibi yapmayacak olan… Otomobil ve uçak gibi teknik verimler insanlığın bilinmezlik üzerine adımlarını hızlandırmış, Einstein’ın fikirleri insanlığın algılarını değiştirmiş, bu ivmeyle her alanda buluşcu zekâ ve yenilikçilik sahneye çıkmıştır. Mayalanan bu yeni fikirler, dünyanın her bölgesinde patlak vermiş, Londra, Paris ve diğer büyük şehirlerde Kubizm, Yapısalcılık, Gelecekçilik, Yeni sembobelist akımlar, imajinist artistik öğeler varlıklarını ortaya koymuşlardır… Bu  çağ, her şeyin yeniden şekillendiği bir çağdır; Matisse ve Picasso resim alanında, James Joyce ve Getrude Stein edebiyatta, Isadora Duncan dansta, Igor Stravinsky müzik alnında ve Frank Lloyd Wright mimaride paradigmaları değitirmiş ve yeni paradigmalar çatmışlardır… 

Mesela Ezra Pound, şairler arasında paradigmasını hırçınlıkla dilegetiren şairlerin önde gelenidir. Onun edebi savaş sloganı “her şeyi yenile, yeniden yap!” Bu tehdit bütün bir dünyayı saracaktır. Nitekim T.S. Eliot bu meydan okumaya cevap vermiş, tartışmaya açık olmasına rağmen, 20 yy. en iyi şiiri  olan “Çorak Ülke”yi kaleme almıştır. Eliot burada devrimci şiir teknikleri uygulamıştır. İki şairin dayandıkları kökler de çok tuhaftır, Pound, klasik Çin şiirini kendine örnek alır; Eliot ise alaysı şiirlere sahip fransız sembolist şair Jules Laforge’u kılavuz kabul eder…  Ve ardından bu furya Hilda Doolittle ile, “cümle kurmunda görüntü arama” gibi uç bir doktirine, imajinizme doğru dallanır budaklanır…  

Daha sonra Amerikalı şairler arasında Wallace Stevens tavrı göze çarpar. Stevens’ın ilginç tarafı belki, “Peder Ayva ve Klavyesi”, “Bir Karatavuğu Gözlemenin Onüç Faklı Yolu”,  "Le Monocle de Mon Oncle-Amacamın Monoklü” gibi tuhaf isimli şiirlere imza atamasındadır. Bu bir bakıma güzelliği en üstün değer saymanın getirdiği bir hayalgücüdür ve gerçeğin baskısına karşı bir direniştir.

Sonra Marianne Moore bütün parlaklığı ve orjinalliğiyle karşımıza çıkar. Üstün bir idrakle şiirini örmeye çalışır. Farklı bir dilbilgisi kurar… Cummings’in mahreti ise bu yeniliklerin devamı olarak şiire küçüklü büyüklü harfler koymak, değişik parantezler yerleştirmek, harfleri yaprakların dökülmesi gibi şiirin yapısına savurmak, kelimeleri bölmek olur, bu şiirin yeniden kurulması ve dolayısıyla varoluşun yeniden şekillenmesi anlamına gelir.  Marianne Moore veya Cummings veya ikisinden de öncekiler, Robert Frost’a kadar eşelenen hikmet olukları bir modern figürü çalkayıp dünyanın çehresine çarpmıştır bile… 

Anlatım olanakları asla eskisi gibi olmayacaktır.

Hart Crane bu olanakları iyi kullanan, dikkat çekici modern şairlerdendir. “Köprü” adlı şiirinde kullandığı metaforlar, bir yandan yeni dünyanın sembollerini kurarken, öte yandan farklı bir döneme doğru yol alındığını işaret etmektedir. Bu farklılık Walt Whitman’ın dediği gibi “gelecekle yarışmayı göze alabilen bir gözükaralık”la eşdeğer görünmektedir… 

Dediğimiz gibi “modernizm, anlatama üzerine bir yapboz”dur…


Bu yazıya yorum ekleyin

Adınız
E-posta Adresiniz
Yorumunuz
 

CAPTCHA


Resimdeki rakamları bu alana yazınız


Eklenen Yorumlar


Henüz yorum bırakılmadı...
 
Yazarlık, Mezarlık veya N... - Sayı 98
Hamletten (internet)e ulv... - Sayı 98
Dijital (Hermeneutik-Yoru... - Sayı 98
İnternet rüya mı, kâbus m... - Sayı 98
Tüm Yazıları

Gelecek sayı konusu (98): İNTERNET


Son Eklenen Yorumlardan
 Şiir, sevgi, aşk... Ondan (sav) bahsetmiyorsa eksiktir. Kalemine sağlık Murat, Allah kalemine kuvvet... Kadir Bayrak

 Sevgili Murat, Hocamın da dediği gibi, "huzura götüren usûl gelmiştir" buluşu çok güzel... Dörtlük d... Sinan AYHAN

 Sayın Halis bey, bu şiirde yönteminizi değiştirip beyitler halinde denemeniz olmuş. Bence güzelde ol... Ahmet Güney

 Sevgili Özgür, meselenin can alıcı yerini gösteren, esaslı bir yazı olmuş, Allah razı olsun; eşya ve... Sinan AYHAN

 "Vurgun köleler" devrinine hoşgeldiniz..! Tuş ve parmak arası cennet ve cehennem... Geçmişte misalle... Sinan AYHAN


Sanatımızın, özellikle şiirimizin şu andaki seviyesini güneş ışığının yokluğuna mı, yoksa ondan gelen ışığın yansımasını engelleyip, bizi suni bir güneş tutulmasıyla karşı karşıya bırakanlara mı bağlamalı?..
Kardelen: Sayı 1, Temmuz 1992
Makine
İnternete, kulak versek
Ağır kefe, baskın tarafı keşif
Bilgelik çağına doğru
İçimdeki sesler
Makine
Mevlid
Alın teri
Tuş üstünde savrulan
Bir başka açıdan yörükler


Ali Erdal - İnternete, kulak ver...
Kadir Bayrak - Tarihin eşiğinde...
Sinan Ayhan - İnternet rüya mı, kâ...
Sinan Ayhan - Dijital (Hermeneutik...
Sinan Ayhan - Hamletten (internet)...
Sinan Ayhan - Yazarlık, Mezarlık v...
Necip Fazıl Kısakürek - Makine
Özgür Alkan Alkış - Bilgelik çağına doğr...
Dergi Editörü - Son ve tek kıvılcım
Site Editörü - İnternetin fâsık hab...
Mehmet Hasret - Ağır kefe, baskın ta...
Acıyorum - Acıyorum
Necdet Uçak - Mezar
Necdet Uçak - Ebrehe ve ebabil kuş...
Necdet Uçak - Kürşad
M. Nihat Malkoç - İnternet kumarhane o...
Hızır İrfan Önder - Nerdesin?
Olgun Albayrak - Dervişane
Olgun Albayrak - Millet destanı
Mehmet Balcı - Zamanla
Mehmet Balcı - Kızım
Ahmet Çelebi - Meçhul sevgililer
Ahmet Çelebi - İçimdeki sesler
Gelecek sayı konusu - Gelecek sayı konusu
Av. Mustafa Büyükgüner - Onuncu gün
Muhsin Hamdi Alkış - Sanal âlem mi?
Kubilay Ertekin - Doğum ve sonrası
Halis Arlıoğlu - Hicran
Halis Arlıoğlu - Bir başka açıdan yör...
Ahmet Değirmenci - Buhranların çocuğu
Ahmet Değirmenci - Dinlediğim türküler
Büşra Doğramacı - Çağın bilinçsiz hare...
Bahadır Kaya - 98.sayı medya sepeti
Kürsü Kainatın Efendisi - Kürsü
Hüseyin Selçuk Bozkurt - Sırf gece
Murat Yaramaz - İnternet hayatımız, ...
Murat Yaramaz - Yalnız sen, yalnız b...
Murat Yaramaz - Mevlid
Murat Yaramaz - Masal
Murat Yaramaz - 98.sayı mizah köşesi
Kenan Aydınoğlu - Əlliyə çat...
Ahmet Yalçınkaya - Tuş üstünde savrulan
Kamran Murquzov - Hakdan gelen haber i...
Yarının Büyüklerine Sorduk - Yarının Büyüklerine ...
Mehmet izzet Gülenler - Ön söz, Öz Söz, S(öz...
Güldərən VƏLİYEVA - QORXURAM
İsmail Güçtaş - İhtiyar çınar
İsmail Güçtaş - Alın teri
Əkbər QOŞALI - MƏN HƏL...
Mehmet Şerif Cebe - Bir an dicleyle
 
 
23 Mart 2005 tarihinden beri
 Ziyaretçi Sayısı Toplam : 4805044
 Bugün : 1276
 Tekil Ziyaretçi Sayısı Toplam : 448992
 Bugün : 69
 Tekil Ziyaretçi Sayısı (dün) Toplam : 103
 98. Sayıya Bırakılan Yorum Sayısı Toplam : 8
 Önceki Sayıya Bırakılan Yorum Sayısı Toplam : 6
Son Güncellenme: 30 Ekim 2018
Künye | Abonelik | İletişim