Kardelen Twitter'da... https://twitter.com/#!/kardelendergisi        Kardelen 27 Yaşında!..       
    Yorum Ekle     5146 kez okundu.     Henüz yorum bırakılmadı.     Yazara Mesaj

Modern Edebiyata Bir Baky? veya Bir Karatavu?u G?zlemenin On?? Farkly Yolu
Sinan Ayhan

  Sayı: 57 - Temmuz / Eylül 2007

-Amerikan Örü-metin Akademisi
-Türkçe Söyleyen: Sinan Ayhan

Eliot’ın Alfred Prufrock’da dediği gibi, “bu hiç değil, bu anlatmak istediğim hiç mi hiç değil”, modernizmin özeti budur, anlatamamak üzerine bir tür yap-boz…

Modern bir ingiliz romancı olarak Virginia Woolf, 20 yy. başından bu yana ademoğullarının bir değişim sürecine doğaları gereği katlanmak zorunda olduklarını belirtmiştir. Teknoloji tacizlerin ve global şiddetin nazik bir maske altından hükümranlıklarını ilan ederek insanlığın geçmişle olan bağlarını pörsütmüş ve bu özel durumlar yazarları mahşeri bir sorgulamanın eşiğine getirmiştir…

20. yy başlangıcı, işte bu eşiktir her şeyi başlatan ve hiç bir şey eskisi gibi yapmayacak olan… Otomobil ve uçak gibi teknik verimler insanlığın bilinmezlik üzerine adımlarını hızlandırmış, Einstein’ın fikirleri insanlığın algılarını değiştirmiş, bu ivmeyle her alanda buluşcu zekâ ve yenilikçilik sahneye çıkmıştır. Mayalanan bu yeni fikirler, dünyanın her bölgesinde patlak vermiş, Londra, Paris ve diğer büyük şehirlerde Kubizm, Yapısalcılık, Gelecekçilik, Yeni sembobelist akımlar, imajinist artistik öğeler varlıklarını ortaya koymuşlardır… Bu  çağ, her şeyin yeniden şekillendiği bir çağdır; Matisse ve Picasso resim alanında, James Joyce ve Getrude Stein edebiyatta, Isadora Duncan dansta, Igor Stravinsky müzik alnında ve Frank Lloyd Wright mimaride paradigmaları değitirmiş ve yeni paradigmalar çatmışlardır… 

Mesela Ezra Pound, şairler arasında paradigmasını hırçınlıkla dilegetiren şairlerin önde gelenidir. Onun edebi savaş sloganı “her şeyi yenile, yeniden yap!” Bu tehdit bütün bir dünyayı saracaktır. Nitekim T.S. Eliot bu meydan okumaya cevap vermiş, tartışmaya açık olmasına rağmen, 20 yy. en iyi şiiri  olan “Çorak Ülke”yi kaleme almıştır. Eliot burada devrimci şiir teknikleri uygulamıştır. İki şairin dayandıkları kökler de çok tuhaftır, Pound, klasik Çin şiirini kendine örnek alır; Eliot ise alaysı şiirlere sahip fransız sembolist şair Jules Laforge’u kılavuz kabul eder…  Ve ardından bu furya Hilda Doolittle ile, “cümle kurmunda görüntü arama” gibi uç bir doktirine, imajinizme doğru dallanır budaklanır…  

Daha sonra Amerikalı şairler arasında Wallace Stevens tavrı göze çarpar. Stevens’ın ilginç tarafı belki, “Peder Ayva ve Klavyesi”, “Bir Karatavuğu Gözlemenin Onüç Faklı Yolu”,  "Le Monocle de Mon Oncle-Amacamın Monoklü” gibi tuhaf isimli şiirlere imza atamasındadır. Bu bir bakıma güzelliği en üstün değer saymanın getirdiği bir hayalgücüdür ve gerçeğin baskısına karşı bir direniştir.

Sonra Marianne Moore bütün parlaklığı ve orjinalliğiyle karşımıza çıkar. Üstün bir idrakle şiirini örmeye çalışır. Farklı bir dilbilgisi kurar… Cummings’in mahreti ise bu yeniliklerin devamı olarak şiire küçüklü büyüklü harfler koymak, değişik parantezler yerleştirmek, harfleri yaprakların dökülmesi gibi şiirin yapısına savurmak, kelimeleri bölmek olur, bu şiirin yeniden kurulması ve dolayısıyla varoluşun yeniden şekillenmesi anlamına gelir.  Marianne Moore veya Cummings veya ikisinden de öncekiler, Robert Frost’a kadar eşelenen hikmet olukları bir modern figürü çalkayıp dünyanın çehresine çarpmıştır bile… 

Anlatım olanakları asla eskisi gibi olmayacaktır.

Hart Crane bu olanakları iyi kullanan, dikkat çekici modern şairlerdendir. “Köprü” adlı şiirinde kullandığı metaforlar, bir yandan yeni dünyanın sembollerini kurarken, öte yandan farklı bir döneme doğru yol alındığını işaret etmektedir. Bu farklılık Walt Whitman’ın dediği gibi “gelecekle yarışmayı göze alabilen bir gözükaralık”la eşdeğer görünmektedir… 

Dediğimiz gibi “modernizm, anlatama üzerine bir yapboz”dur…


Bu yazıya yorum ekleyin

Adınız
E-posta Adresiniz
Yorumunuz
 

CAPTCHA


Resimdeki rakamları bu alana yazınız


Eklenen Yorumlar


Henüz yorum bırakılmadı...
 
Arşetip: eşyaların bir en... - Sayı 97
Türkün halelendiği ufuk, ... - Sayı 97
Can feda...... - Sayı 96
İnsanın içindeki Hanifliğ... - Sayı 96
Tüm Yazıları

Gelecek sayı konusu (98): İNTERNET


Son Eklenen Yorumlardan
 Sehrzad da derki; bir canlının hayatı, yaşamı anlamlandırmaya çalışması ve yüreğine sığmayan duygul... Sehrzad davudi

 En azından "doğru tarafta olmak" nasıl bir nizam köpürtür... "Geride kalıyor olmak" faslını konuşaca... Sinan AYHAN

 "Demek ki, zaten aslında ve lûgatta bir kavmin ruhunu dayadığı iman kaynağı mânasına gelen ve son za... Sinan AYHAN

 Hocam, kaleminize sağlık, işin ruhunu etraflıca veren, hoş bir yazı olmuş... Allah razı olsun... Güç... Sinan AYHAN

 Manzaraya bakıp, bir şeylerin yanlış gittiğini görmek için pek de büyük bir çaba sarfetmeye gerek yo...


ACIYORUM

Millet, Meclis’i seçiyor...

Meclis, millet namına kanun yapıyor...

Anayasa Mahkemesi de bu kanunları bozabiliyor...

 

Şimdi söyleyin:

Hâkimiyet kayıtsız şartsız milletin mi?

Hâkimiyet kayıt ve şartla mı milletin?

Hâkimiyet kayıtsız şartsız Anayasa Mahkemesi’nin mi?

Hâkimiyet kayıt ve şartla Anayasa Mahkemesi’nin mi?..

(Kardelen; 13; Mart 1997)

 

ACIYORUM

Bir takım kimselerin, yetkilerini aşarak, kanun dışı teşkilâtlar kurduğu ve kanun dışı faaliyetlerde bulunduğu artık kimsenin yok diyemeyeceği bir gerçek halinde ortaya çıktı.

Bunlar, başlangıçta en azından, kanunların kötülerle ve kötülükle mücadelede yetersiz kaldığını düşünüyor.

Böyle örgütlere karşı çıkanlar da, gizli ve kanun dışı teşkilât kurulacağına falan falan kanunlara ve filân filân mekanizmalara dayanarak şöyle şöyle mücadele mümkündür, demiyorlar...

 

Öyleyse...

Ya bu ülkede kanunlar ve işleyen mekanizma yetersizdir... Ya devleti idare edenler...

Bu işin (ya)sı, (ma)sı yok... Hem kanunlar ve işleyen mekanizma, hem idareciler yetersiz...

(Kardelen; 13; Mart 1997)
66
Milliyetçilik
Doktor anne
Türk teşkilâtlanma kabiliyeti ve kapasit
Türkün halelendiği ufuk, istikamet...
Dergi fuarındaydık
Aydınlar üzerine
Türk teşkilâtlanma kabiliyeti ve kapasit
Milliyetçilik
Dergi fuarındaydık
Gün gelir de, hayatı anlat derlerse


Yavuz Sert - Keyif verici cümlele...
Ali Erdal - Türk teşkilâtlanma k...
Kadir Bayrak - Ertuğrul Gazi
Sinan Ayhan - Türkün halelendiği u...
Sinan Ayhan - Arşetip: eşyaların b...
Necip Fazıl Kısakürek - Milliyetçilik
Bedran Yoldaş - Filistin
Fatma Pekşen - Fatmalar ve diğerler...
Ahmet Mahir Pekşen - Sarhoşun saygısı
Ahmet Mahir Pekşen - Sarmaşık günaydını
Dergi Editörü - Dergi fuarındaydık
Site Editörü - Kardelen IX. uluslar...
Mehmet Hasret - Körbaykuş
Gönüldaş - "Ümmetim kötüde itti...
Necdet Uçak - Uyku
Necdet Uçak - İmtihan
Mustafa Büyükgüner - Taşlar dile geldi
M. Nihat Malkoç - Kudüs terennümleri
Hızır İrfan Önder - Az-öz
Ayhan Aslan - Karikatür
Ayhan Aslan - Babam
Ahmet Çelebi - 15 Temmuz
Gelecek sayı konusu -
Vural Gündüz - Çamurdan kale
Muhsin Hamdi Alkış - Türk milletinde devl...
Kubilay Ertekin - Çıban başı
İbrahim Şaşma - Kudüs mektubu
Halis Arlıoğlu - İnanç ve milli irâde...
Halis Arlıoğlu - Can Azerbaycan
Erdem Özçelik - Doktor anne
Mahir Adıbeş - Şahit
Kürsü Kainatın Efendisi - Giyim
Murat Yaramaz - Vicdan
Murat Yaramaz - Belki
Murat Yaramaz - Tavsiye
Tamer Uysal - Aydınlar üzerine
Harun Ekici - Unutmak
Hakan Karahan - Mevlânâ
Zaman Yolcusu - İki soru
Konyalı - Bir anma gününden rö...
Enes Yeşil - Kıyamam
 
 
23 Mart 2005 tarihinden beri
 Ziyaretçi Sayısı Toplam : 4613879
 Bugün : 2270
 Tekil Ziyaretçi Sayısı Toplam : 442769
 Bugün : 41
 Tekil Ziyaretçi Sayısı (dün) Toplam : 92
 97. Sayıya Bırakılan Yorum Sayısı Toplam : 5
 Önceki Sayıya Bırakılan Yorum Sayısı Toplam : 5
Son Güncellenme: 7 Ağustos 2018
Künye | Abonelik | İletişim