Kardelen Twitter'da... https://twitter.com/#!/kardelendergisi        Kardelen 27 Yaşında!..       
    Yorum Ekle     5036 kez okundu.     Henüz yorum bırakılmadı.     Yazara Mesaj

Modern Edebiyata Bir Baky? veya Bir Karatavu?u G?zlemenin On?? Farkly Yolu
Sinan Ayhan

  Sayı: 57 - Temmuz / Eylül 2007

-Amerikan Örü-metin Akademisi
-Türkçe Söyleyen: Sinan Ayhan

Eliot’ın Alfred Prufrock’da dediği gibi, “bu hiç değil, bu anlatmak istediğim hiç mi hiç değil”, modernizmin özeti budur, anlatamamak üzerine bir tür yap-boz…

Modern bir ingiliz romancı olarak Virginia Woolf, 20 yy. başından bu yana ademoğullarının bir değişim sürecine doğaları gereği katlanmak zorunda olduklarını belirtmiştir. Teknoloji tacizlerin ve global şiddetin nazik bir maske altından hükümranlıklarını ilan ederek insanlığın geçmişle olan bağlarını pörsütmüş ve bu özel durumlar yazarları mahşeri bir sorgulamanın eşiğine getirmiştir…

20. yy başlangıcı, işte bu eşiktir her şeyi başlatan ve hiç bir şey eskisi gibi yapmayacak olan… Otomobil ve uçak gibi teknik verimler insanlığın bilinmezlik üzerine adımlarını hızlandırmış, Einstein’ın fikirleri insanlığın algılarını değiştirmiş, bu ivmeyle her alanda buluşcu zekâ ve yenilikçilik sahneye çıkmıştır. Mayalanan bu yeni fikirler, dünyanın her bölgesinde patlak vermiş, Londra, Paris ve diğer büyük şehirlerde Kubizm, Yapısalcılık, Gelecekçilik, Yeni sembobelist akımlar, imajinist artistik öğeler varlıklarını ortaya koymuşlardır… Bu  çağ, her şeyin yeniden şekillendiği bir çağdır; Matisse ve Picasso resim alanında, James Joyce ve Getrude Stein edebiyatta, Isadora Duncan dansta, Igor Stravinsky müzik alnında ve Frank Lloyd Wright mimaride paradigmaları değitirmiş ve yeni paradigmalar çatmışlardır… 

Mesela Ezra Pound, şairler arasında paradigmasını hırçınlıkla dilegetiren şairlerin önde gelenidir. Onun edebi savaş sloganı “her şeyi yenile, yeniden yap!” Bu tehdit bütün bir dünyayı saracaktır. Nitekim T.S. Eliot bu meydan okumaya cevap vermiş, tartışmaya açık olmasına rağmen, 20 yy. en iyi şiiri  olan “Çorak Ülke”yi kaleme almıştır. Eliot burada devrimci şiir teknikleri uygulamıştır. İki şairin dayandıkları kökler de çok tuhaftır, Pound, klasik Çin şiirini kendine örnek alır; Eliot ise alaysı şiirlere sahip fransız sembolist şair Jules Laforge’u kılavuz kabul eder…  Ve ardından bu furya Hilda Doolittle ile, “cümle kurmunda görüntü arama” gibi uç bir doktirine, imajinizme doğru dallanır budaklanır…  

Daha sonra Amerikalı şairler arasında Wallace Stevens tavrı göze çarpar. Stevens’ın ilginç tarafı belki, “Peder Ayva ve Klavyesi”, “Bir Karatavuğu Gözlemenin Onüç Faklı Yolu”,  "Le Monocle de Mon Oncle-Amacamın Monoklü” gibi tuhaf isimli şiirlere imza atamasındadır. Bu bir bakıma güzelliği en üstün değer saymanın getirdiği bir hayalgücüdür ve gerçeğin baskısına karşı bir direniştir.

Sonra Marianne Moore bütün parlaklığı ve orjinalliğiyle karşımıza çıkar. Üstün bir idrakle şiirini örmeye çalışır. Farklı bir dilbilgisi kurar… Cummings’in mahreti ise bu yeniliklerin devamı olarak şiire küçüklü büyüklü harfler koymak, değişik parantezler yerleştirmek, harfleri yaprakların dökülmesi gibi şiirin yapısına savurmak, kelimeleri bölmek olur, bu şiirin yeniden kurulması ve dolayısıyla varoluşun yeniden şekillenmesi anlamına gelir.  Marianne Moore veya Cummings veya ikisinden de öncekiler, Robert Frost’a kadar eşelenen hikmet olukları bir modern figürü çalkayıp dünyanın çehresine çarpmıştır bile… 

Anlatım olanakları asla eskisi gibi olmayacaktır.

Hart Crane bu olanakları iyi kullanan, dikkat çekici modern şairlerdendir. “Köprü” adlı şiirinde kullandığı metaforlar, bir yandan yeni dünyanın sembollerini kurarken, öte yandan farklı bir döneme doğru yol alındığını işaret etmektedir. Bu farklılık Walt Whitman’ın dediği gibi “gelecekle yarışmayı göze alabilen bir gözükaralık”la eşdeğer görünmektedir… 

Dediğimiz gibi “modernizm, anlatama üzerine bir yapboz”dur…


Bu yazıya yorum ekleyin

Adınız
E-posta Adresiniz
Yorumunuz
 

CAPTCHA


Resimdeki rakamları bu alana yazınız


Eklenen Yorumlar


Henüz yorum bırakılmadı...
 
Can feda...... - Sayı 96
İnsanın içindeki Hanifliğ... - Sayı 96
Su sulbünde, gül ile bülb... - Sayı 95
Konuşan düşünce... - Sayı 94
Tüm Yazıları

Son Eklenen Yorumlardan
 Akıcı ve anlamlı anlatım... Semih Erenoglu

 Olmadı" "Yaşadığını" istediğin yaparsın " iyi fikir.... Kaptan

 Teşbihler çok güzel... Cengiz

 Türk Milleti hiçbir zaman dış düşmanlar tarafından yıkılmamıştır. Hep kendi içindeki hainler tarafın... Ahmet Güney

 Amin.Allah razı olsun.Kaleminize kuvvet elinize sağlık hocam.... Faruk Aktı


Nüfuz plânlaması diye bir şey tutturmuş gidiyorlar.
Ülkedeki kazalar, ihmaller ve terör sebebiyle ölenler hiç hesaba katılmıyor.
İnsanımızda bu ibret almamak, hükümetlerimizde bu beceriksizlik olduğu sürece bırakın planlamayı, nüfusu teşvik etmeleri gerekmez mi?
Yoksa bunca ölüme karşı bu tedbirsizlik, nüfuz planlamacılarının işi mi?
Kardelen: Sayı 3, Aralık 1993
Gün gelir de, hayatı anlat derlerse
Kudüste bir çocuğum
Kudüsü tefekkür
Kudüs
Boya sandığı


Yavuz Sert - Kudüs... Ey Kudüs
Yavuz Sert - Prof. Dr. Ömer Faruk...
Ali Erdal - Kudüs
Kadir Bayrak - Müminleri Emiri: Hz....
Kadir Bayrak - Aynadaki yüz: Mehmed
Sinan Ayhan - İnsanın içindeki Han...
Sinan Ayhan - Can feda...
Bedran Yoldaş - Her yer Kerbelâ
Fatma Pekşen - Peçe
Ahmet Mahir Pekşen - Mescid-i Aksa -Kudüs...
Dergi Editörü - Kudüsü tefekkür
Site Editörü - Kolayı tersten okuma...
Mehmet Hasret - Devletler kuran, dev...
Necip Fazıl - Başyücelik emirleri ...
Necdet Uçak - Kudüs
Necdet Uçak - Kendini hesaba çek
Necdet Uçak - Muhacire ensarız biz
Mustafa Büyükgüner - Nefes
Ayhan Aslan - Hakikat
Ayhan Aslan - Zındık
Ayhan Aslan - Hesap günü
Mehmet Balcı - Susmam ben
Mehmet Balcı - Taşlama
Ahmet Çelebi - Kudüste bir çocuğum
Gelecek sayı konusu -
Vural Gündüz - Boya sandığı
Mustafa Gül - Mekkenin fethinden ç...
Kubilay Ertekin - Rahatizm ve ötesi
Halis Arlıoğlu - Zeytin dalı ve bana ...
Halis Arlıoğlu - Anlayana izafe
Ahmet Değirmenci - Şehadet türküsü
Ahmet Değirmenci - Bir yangındı işte
Kürsü Kainatın Efendisi - Giyim
Er Tuğrul - Kudüs nereden başlar...
Er Tuğrul - Kutlu kıyam
Murat Yaramaz - 6 gün savaşları
Murat Yaramaz - Naci El Ali
Murat Yaramaz - Kan
Murat Yaramaz - Kirli
Murat Yaramaz - Küsme işareti
Işın Erenoğlu Üstündağ - Gün gelir de, hayatı...
Ekrem Esad Altan - Bir oyun oynanır, oy...
Tamer Uysal - İlgisiz bilgililer, ...
Harun Ekici - Hüzün
Şevket Karayiğit - Kudüsün anlattıkları
Hakan Karahan - Bu cemiyetin - Süley...
Harika Ufuk - Birlik beraberlik ka...
Astan QASIMOV - Gəldim
Əlişad CƏFƏROV - Qayçıquyruq qaranquş
Şəfa VƏLİYEVA - Güldüm… Gülüşüm d...
Şəfa EYVAZ - MƏHƏBB'...
 
 
23 Mart 2005 tarihinden beri
 Ziyaretçi Sayısı Toplam : 4134911
 Bugün : 2574
 Tekil Ziyaretçi Sayısı Toplam : 430651
 Bugün : 84
 Tekil Ziyaretçi Sayısı (dün) Toplam : 108
 96. Sayıya Bırakılan Yorum Sayısı Toplam : 0
 Önceki Sayıya Bırakılan Yorum Sayısı Toplam : 11
Son Güncellenme: 5 Şubat 2018
Künye | Abonelik | İletişim