Kardelen Twitter'da... https://twitter.com/#!/kardelendergisi        Kardelen 27 Yaşında!..       
    Yorum Ekle     5263 kez okundu.     Henüz yorum bırakılmadı.     Yazara Mesaj

Modern Edebiyata Bir Baky? veya Bir Karatavu?u G?zlemenin On?? Farkly Yolu
Sinan Ayhan

  Sayı: 57 - Temmuz / Eylül 2007

-Amerikan Örü-metin Akademisi
-Türkçe Söyleyen: Sinan Ayhan

Eliot’ın Alfred Prufrock’da dediği gibi, “bu hiç değil, bu anlatmak istediğim hiç mi hiç değil”, modernizmin özeti budur, anlatamamak üzerine bir tür yap-boz…

Modern bir ingiliz romancı olarak Virginia Woolf, 20 yy. başından bu yana ademoğullarının bir değişim sürecine doğaları gereği katlanmak zorunda olduklarını belirtmiştir. Teknoloji tacizlerin ve global şiddetin nazik bir maske altından hükümranlıklarını ilan ederek insanlığın geçmişle olan bağlarını pörsütmüş ve bu özel durumlar yazarları mahşeri bir sorgulamanın eşiğine getirmiştir…

20. yy başlangıcı, işte bu eşiktir her şeyi başlatan ve hiç bir şey eskisi gibi yapmayacak olan… Otomobil ve uçak gibi teknik verimler insanlığın bilinmezlik üzerine adımlarını hızlandırmış, Einstein’ın fikirleri insanlığın algılarını değiştirmiş, bu ivmeyle her alanda buluşcu zekâ ve yenilikçilik sahneye çıkmıştır. Mayalanan bu yeni fikirler, dünyanın her bölgesinde patlak vermiş, Londra, Paris ve diğer büyük şehirlerde Kubizm, Yapısalcılık, Gelecekçilik, Yeni sembobelist akımlar, imajinist artistik öğeler varlıklarını ortaya koymuşlardır… Bu  çağ, her şeyin yeniden şekillendiği bir çağdır; Matisse ve Picasso resim alanında, James Joyce ve Getrude Stein edebiyatta, Isadora Duncan dansta, Igor Stravinsky müzik alnında ve Frank Lloyd Wright mimaride paradigmaları değitirmiş ve yeni paradigmalar çatmışlardır… 

Mesela Ezra Pound, şairler arasında paradigmasını hırçınlıkla dilegetiren şairlerin önde gelenidir. Onun edebi savaş sloganı “her şeyi yenile, yeniden yap!” Bu tehdit bütün bir dünyayı saracaktır. Nitekim T.S. Eliot bu meydan okumaya cevap vermiş, tartışmaya açık olmasına rağmen, 20 yy. en iyi şiiri  olan “Çorak Ülke”yi kaleme almıştır. Eliot burada devrimci şiir teknikleri uygulamıştır. İki şairin dayandıkları kökler de çok tuhaftır, Pound, klasik Çin şiirini kendine örnek alır; Eliot ise alaysı şiirlere sahip fransız sembolist şair Jules Laforge’u kılavuz kabul eder…  Ve ardından bu furya Hilda Doolittle ile, “cümle kurmunda görüntü arama” gibi uç bir doktirine, imajinizme doğru dallanır budaklanır…  

Daha sonra Amerikalı şairler arasında Wallace Stevens tavrı göze çarpar. Stevens’ın ilginç tarafı belki, “Peder Ayva ve Klavyesi”, “Bir Karatavuğu Gözlemenin Onüç Faklı Yolu”,  "Le Monocle de Mon Oncle-Amacamın Monoklü” gibi tuhaf isimli şiirlere imza atamasındadır. Bu bir bakıma güzelliği en üstün değer saymanın getirdiği bir hayalgücüdür ve gerçeğin baskısına karşı bir direniştir.

Sonra Marianne Moore bütün parlaklığı ve orjinalliğiyle karşımıza çıkar. Üstün bir idrakle şiirini örmeye çalışır. Farklı bir dilbilgisi kurar… Cummings’in mahreti ise bu yeniliklerin devamı olarak şiire küçüklü büyüklü harfler koymak, değişik parantezler yerleştirmek, harfleri yaprakların dökülmesi gibi şiirin yapısına savurmak, kelimeleri bölmek olur, bu şiirin yeniden kurulması ve dolayısıyla varoluşun yeniden şekillenmesi anlamına gelir.  Marianne Moore veya Cummings veya ikisinden de öncekiler, Robert Frost’a kadar eşelenen hikmet olukları bir modern figürü çalkayıp dünyanın çehresine çarpmıştır bile… 

Anlatım olanakları asla eskisi gibi olmayacaktır.

Hart Crane bu olanakları iyi kullanan, dikkat çekici modern şairlerdendir. “Köprü” adlı şiirinde kullandığı metaforlar, bir yandan yeni dünyanın sembollerini kurarken, öte yandan farklı bir döneme doğru yol alındığını işaret etmektedir. Bu farklılık Walt Whitman’ın dediği gibi “gelecekle yarışmayı göze alabilen bir gözükaralık”la eşdeğer görünmektedir… 

Dediğimiz gibi “modernizm, anlatama üzerine bir yapboz”dur…


Bu yazıya yorum ekleyin

Adınız
E-posta Adresiniz
Yorumunuz
 

CAPTCHA


Resimdeki rakamları bu alana yazınız


Eklenen Yorumlar


Henüz yorum bırakılmadı...
 
Tapdukun kapısında Bizim ... - Sayı 99
Kıyas ve gidişat... - Sayı 99
"Göklerle temasa geçmek"... - Sayı 99
Malcolm bir kere "Allah" ... - Sayı 99
Tüm Yazıları

Son Eklenen Yorumlardan
 Adam olmak, içe doğru derinleşmek, hiç bir şey beklemeden kendini bilme ilminde ilerlemeye çalışmak,... Sinan AYHAN

 Fıtratımız gereği aslolana yöneliriz. Ne kadar doğru bir söz. Şüphe yok ki tebaa da fıtratı gereği a... Tebaa

 Çok teşekkürler proje ödevime çok yardımcı oldunuz.... Emine

 İnsan düşündüğü için değil sadece, bunun ötesinde öteleri merak ettiği ve her şeyin künhünü kurcalad... Sinan AYHAN

 Soru: "YouTube", "twitter", "Facebook", "instagram" gibi başlıkların altına listelenen kullanıcılar ... Sinan AYHAN


Çaresizlik yoktur, umutsuzluk vardır. Engellerin yıkılması umut etmeyi umut etmekle başlayacaktır.
Kardelen: Sayı 1, Temmuz 1992
Tevhid
Tasavvuf
"Tek"
Ön söz, öz söz, s(öz)-II
Allaha inanıyoruz!
Ön söz, öz söz, s(öz)-II


Yavuz Sert - Röportaj - Bir Müslü...
Ali Erdal - "Tek"
Kadir Bayrak - Veliler ordusundan
Sinan Ayhan - Malcolm bir kere "Al...
Sinan Ayhan - "Göklerle temasa geç...
Sinan Ayhan - Kıyas ve gidişat
Sinan Ayhan - Tapdukun kapısında B...
Necip Fazıl Kısakürek - Tevhid
Necip Fazıl Kısakürek - İtikad ve İman
Bedran Yoldaş - İşte biz böyleyiz
Mustafa Kınıkoğlu - "O"
Fatma Pekşen - Çıtırtı - Ev yerleşi...
Ahmet Mahir Pekşen - Esmâ-ül Hüsnâ
Dergi Editörü - Allaha inanıyoruz!
Site Editörü - Doksan dokuzun berek...
Gönüldaş - Hem affet
Necdet Uçak - Omzumuzdaki melekler
Necdet Uçak - Kurân dağa inseydi
M. Nihat Malkoç - Buz tutmuş karanfill...
Hızır İrfan Önder - Şiire dair
Hızır İrfan Önder - Karabağ
Ayhan Aslan - Öfkezede
Mehmet Balcı - İnsan name
Mehmet Balcı - Köylüyüz
Muhsin Hamdi Alkış - Deliller
Kubilay Ertekin - İbâdetsiz inanç düşm...
Halis Arlıoğlu - Vefa
Ahmet Değirmenci - Keşmekeş
Oğuz Askan Kocagöz - Kıyam
Kürsü Kainatın Efendisi - “İmam-ı Kastalanîden...
Murat Yaramaz - Belgesel
Murat Yaramaz - Mâlik
Murat Yaramaz - Seni saymazsak
Kenan Aydınoğlu - Yoxdan var eylə...
Işın Erenoğlu Üstündağ - Tasavvuf
Rafiq Oday - Keşik çəkir
Rafiq Oday - Gözəl, nə ...
Ferhat Nitin - Fehrarengiz şeyler
Harun Ekici - Ekim
Hakan Karahan - Yunus Emre
Mehmet izzet Gülenler - Ön söz, öz söz, s(öz...
İsmail Güçtaş - Tertemiz
İsmail Güçtaş - Eşyanın dilinden red...
Recep Şen - Denizin şiiri
İlahə İmanova - Qıskanıram
Figen Ketenci Evren - Trakya kızı / Istıra...
Mevlüt Yavuz - Ayıramazlar
İbrahim İlyaslı - Məni bu qə...
Erkan Karakaya - Beni bul...
 
 
23 Mart 2005 tarihinden beri
 Ziyaretçi Sayısı Toplam : 5065890
 Bugün : 3010
 Tekil Ziyaretçi Sayısı Toplam : 456818
 Bugün : 62
 Tekil Ziyaretçi Sayısı (dün) Toplam : 59
 99. Sayıya Bırakılan Yorum Sayısı Toplam : 1
 Önceki Sayıya Bırakılan Yorum Sayısı Toplam : 13
Son Güncellenme: 16 Ocak 2019
Künye | Abonelik | İletişim