Kardelen Twitter'da... https://twitter.com/#!/KardelenDergi_        Kardelen 30 Yaşında!..       
    Yorum Ekle     116 kez okundu.     Henüz yorum bırakılmadı.     Yazara Mesaj

İlim ve irfan
Site Editörü

  Sayı: 106 -

Yüz beşinci sayımızın kapağında bir kanadında “irfan” bir kanadında “ilim” yazan bir kuş figürü vardı. Tek figür ve iki kelime ile okuruna vermek istediği mesajı gayet açık şekilde veren en güzel kapaklarımızdan biriydi bu kapak.

Bu sayımızın konusu o iki kanattan birinde yazan irfan kavramı ile ilgili: Anadolu İrfanı.

O güzel kuşun bize gösterdiği gibi, ilim ve irfanı ayrı olarak değerlendirmek pek mümkün değil. Anlamlarına baktığımız zaman da birbirine çok yakın olduklarını görüyoruz. Sözlük anlamları neredeyse aynı: bilme, anlama, biliş. Ancak kökleri itibari ile çok farklı olan bu kelimeler arasında önemli nüanslar var.

Günümüzdeki lügat manası ile ilim salt olarak bilgiyi işaret ediyor. Bu bilgiyi taşıyana âlim deniyor. Örneğin fizikle ilgili bilgilerin toplamına fizik ilmi diyoruz, müslüman birinin hayatını düzenleyen kurallara ilmihâl yani hâl ilmi diyoruz. İrfan kelimesi ise arefe (bildi, tanıdı) kökünden geliyor. Kelime anlamı yine bilmekle ilgili olsa da buradaki bilgi, bilginin kendisinden ziyade onun özümsenmiş, hikmetine haiz olunmuş ve nerede kullanacağını bilme haline işaret ediyor.

İrfan ile sahip olunan bilgi, ilim ile elde edilenden farklı. İrfanda basiret, sezgi var. İki kavrama bu açıdan baktığımız zaman irfan ilimden sonraki bir basamak gibi duruyor. Peki, irfan sahibi olmak için ilim gerekli mi?

Bendeniz bu konuya kafa yorarken dikkatimi çeken bir nokta Kur’ân-ı Kerîm’de irfan veya arif kelimelerinin geçmemesiydi ama ilim, âlim kelimeleri kutsal kitabımızda sıkça geçiyor. Diğer yandan Allah’ın isimleri arasında Ârif ismi yok ama Âlim ismi var. Efendimiz’in, âlimlerin peygamberlerin varisleri olduğunu buyurdukları hadis-i şerif malûmunuz. Efendimiz diğer bir hadislerinde ilimleri ile amel etmeyen âlimlerden bahis buyuruyor, demek ki sadece ilim sahibi olmak yetmiyor. Bu bilgiler ışığında İslâmî ıstılahta ilim lavramının irfanı da kapsadığını düşünebiliriz.

Günümüzde ise irfan kavramının anlattığı farklı bir şey olduğu açık. Şöyle söyleyelim, sayı konumuz olan “Anadolu irfanı” kavramını çok duymuşuzdur ama “Arap irfanı” veya “Fars irfanı” kavramlarını hiç duydunuz mu, ben duymadım, duymamak benim eksikliğim olabilir ama her şeyi danıştığımız google’a da sordum, hemen hiç kayıt dönmedi. Bunun yanında “Anadolu ilmi” diye bir tanıma da çok aşina değiliz, bu da bizim eksiğimiz. Japon ilmi (veya bilimi denebilir ancak burada da kastedilen aslında teknoloji), Batı ilmi gibi tanımlamalar çok daha kulağa yakın gelirken Anadolu için böyle bir tanımlama yok.

Bu durumda, ilim sahibi olmadan nasıl irfan sahibi bir toprak oldu Anadolu? Örf kelimesinin irfan ile aynı kökten olması bize ipucu veriyor. Kültürlerde zamanla oturan davranışlara örf diyoruz. Örfün kaynağında ilim var ama daha sonra örfü devam ettirenler o ilimden habersiz olabiliyorlar. Benim naçizane düşüncem kaynaktan gelen ilim sahiplerinin aktarımları ile bu damarlar günden güne azalsa da canlılığını sürdürüyor. Diğer bir konu da şu, ilim sahibi olmak deyince aklımıza hemen ciltlerce kitap okumak gelir ama atladığımız bir şey var, okumak ilim sahibi olmak için bir araçtır, bazen başka araçlarla da ilim sahibi olunabilir. Efendimiz elbette peygamber olması hasebi ile özel bir örnek ama Allah O’na ilmi okuma ile değil vahiy ile vermiştir. Özellikle tasavvufta okuma aracı ile elde edilmeyen irfan söz konusu, zaten Anadolu irfanı dediğimiz daha çok buradan beslenir. Ancak bu konu suistimale açık olduğu için özellikle fıkıh sahasındaki âlimler tarafından kabul görmediğini belirtmek lazım. Yine de bu durum, yazıya gelmesi zor ama hissedilen irfanın varlığını kapatamıyor.

İrfanı tanımlamak gördüğünüz gibi kolay değil ama aklıma ilk gelen tanımlardan biri şu, irfan bilginin ruha bürünmüş hali gibi. Nasıl ki insanlarla diğer varlıklar arasındaki en önemli fark insanın ruha sahip olması ise bilginin de ruha bürünmüş haline irfan demek geliyor içimden. Anadolu’da bir irfan varlığından söz ediyorsak bu irfan o ruhtan gelmiyor mu sizce de?

Merhum Ömer Nasuhi Bilmen, Cumhuriyet dönemimizin önemli İslâm âlimlerinden biridir. Bir gün Sahaflar Şeyhi Muzaffer Özak Efendi’yi ziyaret ediyor. Muzaffer Efendi’nin İrşad adlı eserinden konuşuyorlar. Ömer Nasuhi Bilmen diyor ki, “Efendim, bu kitapta yazan her şeyi ilmen biliyorum ama yine de okuduğumda hisleniyorum, ağlıyorum” İşte o kitapta büyük bir âlimi hislendiren şey ilmin yanında irfanın, o “ruhun” olmasıdır. Bu hatırada görebileceğimiz gibi Anadolu’da bu irfanın oluşmasında en büyük etken tasavvuf yollarıdır.


Bu yazıya yorum ekleyin

Adınız
E-posta Adresiniz
Yorumunuz
 

CAPTCHA


Resimdeki rakamları bu alana yazınız


Eklenen Yorumlar


Henız yorum bırakılmadı...
 
İlim ve irfan... - Sayı 106
Maariften eğitime... - Sayı 105
Yolun sonu... - Sayı 104
Sağlık olsun... - Sayı 103
Tüm Yazıları

ASKIDA ABONELİK: Siz de "askıda abonelik kampanyası"na destek olmak ister misiniz?

Gelecek sayı konusu (107): Üstte gök basmasa altta yer delinmese senin ilini ve töreni kim bozabilir? Birlikten kuvvet doğar; doğudan batıya, kuzeyden güneye hepsi bir örgüde, hepsi bir ilmekte; Türk Birliği...

Son Eklenen Yorumlardan
 Güzel tesbitler... Yüreğine kalemine sağlık. Mevlam nice faydalı yazılar kaleme almak nasip etsin in... Süleyman Okur

 Umut mu, umutsuzluk mu; hayali süsleyen güneş, her şeyi tutuşturmaya yeter; ama bir çiçek ki içte ve... Sinan AYHAN

  O kadar güzel kaleme almış ki sevgiyiSözcükler sevgiKağıt o kaleme alşık olmuş.Yüreğine sağlık A... Gülşen Akkaya

 Sevgili Zafer, inceliğin ve yorumun için teşekkür ederim, "yıllar geçse de aramızdan, bu kalp seni u... Sinan AYHAN

 Amin... Okuyucu


Marksizm’in, her şeyin cevabını veremediği, “ilk insanı ve tabiatı kim yarattı” sorusuna “bunu ortaya atmakla tabiatı ve insanı yok farz etmiş oluyorsun. Bundan vazgeçersen, bu soruyu sormaktan da vazgeçersin” demesinden(diye karşılık vermesinden) anlaşılmaktadır. Ancak her şeyin cevabını verebilecek bir kriteryuma sahip olan “benim düzenimi kabul et, kurtulursun!” deme hakkına sahiptir.
Kardelen: Sayı 1, Temmuz 1993
Kin ve nefretten beslenen müfteri müfsit
Gurur ve hüzün
İrfan işinde plân
Zincirli kaya
Türk kimliğini nerede arayalım?


Yavuz Sert - Röportaj - Abdullah ...
Yavuz Sert - Hazreti Mevlânâ okum...
Yavuz Sert - Bir bürokrat şârih: ...
Ali Erdal - Türk kimliğini nered...
Ali Erdal - Anadolu deyince...
Kadir Bayrak - Anadolu; Âb-ı hayat
Sinan Ayhan - Bizi tutan harç ve m...
Necip Fazıl Kısakürek - İrfan işinde plân
Fatma Pekşen - Parkta bir bayram sa...
Dergi Editörü - Zincirli kaya
Site Editörü - İlim ve irfan
Mehmet Hasret - Ana sütü gibi helâl
Necdet Uçak - Toprak
Necdet Uçak - Kardeşiz
Necdet Uçak - Güne besmeleyle başl...
Altan Atan - Üst akıl
Mustafa Büyükgüner - on dört, otuz yedi, ...
Kardelen Dergisi - Kardelenden haberler
Kardelen Dergisi - Gelecek sayı konusu ...
Hızır İrfan Önder - Erdem Beyazıta mektu...
Hızır İrfan Önder - Yunus Yunus
Ayhan Aslan - Bam teli
Ayhan Aslan - Acı kahve
Ayhan Aslan - Merhaba
Ayhan Aslan - Kemiksiz
Ayhan Aslan - Ulu sevda
Ayhan Aslan - Vicdan
Olgun Albayrak - Hoşgör bizi
Mehmet Balcı - Dedecim
Mehmet Balcı - Şiir hayatımdır
Muhsin Hamdi Alkış - Olaylara bakış - 106
Kubilay Ertekin - Kin ve nefretten bes...
Halis Arlıoğlu - Gurur ve hüzün
Ahmet Değirmenci - Neler olur neler
Büşra Doğramacı - Kaygı atlası
Kürsü Kainatın Efendisi - Mucize
Murat Yaramaz - Cami duvarı
Murat Yaramaz - Cuma
Murat Yaramaz - Kadir
Erdal Kozankaya - Haydi sil gözyaşları...
Mehmet izzet Gülenler - Dubalı dünya düzeni ...
Erkan Karakaya - Son gemi
Gülşen Ayhan - Yazı renginde melodi...
Mertali Mermer - Benliğini arayan
Cemal Karsavan - Risale-i Hayat Mekte...
İlkay Coşkun - Mesnevî bağlamında f...
Erdal Kurtuldu - Modern dünya rüya mı...
Zafer Nefer - Mühür; iyi günlerde ...
Makbule Özdemir - Aşkın uğruna
 
 
23 Mart 2005 tarihinden beri
 Ziyaretçi Sayısı Toplam : 7987320
 Bugün : 1540
 Tekil Ziyaretçi Sayısı Toplam : 518543
 Bugün : 79
 Tekil Ziyaretçi Sayısı (dün) Toplam : 133
 106. Sayıya Bırakılan Yorum Sayısı Toplam : 0
 Önceki Sayıya Bırakılan Yorum Sayısı Toplam : 6
Son Güncellenme: 15 Kasım 2020
Künye | Abonelik | İletişim