Kardelen Twitter'da... https://twitter.com/#!/kardelendergisi        Kardelen 27 Yaşında!..       
    Yorum Ekle     2432 kez okundu.     Henüz yorum bırakılmadı.     Yazara Mesaj

“Konstantinopolis Düştü-29 MAYIS 1453”
Yavuz Sert

  Sayı: 44 - Nisan / Haziran 2004

Ünlü İngiliz tarihçi Steven Runciman’ın 1965 yılında kaleme aldığı, İstanbul’un fethini anlatan ve daha önce 2’de Milliyet yayınları tarafından Türkçe’ye çevrilen “Konstantinopolis Düştü-29 Mayıs 1453” adlı eser 1999 yılında Doğan Yayınları tarafından tekrar meraklı Türk okurlarının beğenisine sunuldu.

Yazarın, hem Bizans İmparatorluğunu hem de Osmanlı İmparatorluğunu, her iki tarafın kaynaklarını da kullanarak ayrıntılı şekilde ele almış olması olaylara objektif yaklaşmasına neden olmuş. Ancak az da olsa, kafamızı kurcalayan bilgiler de yok değil. Kitabın sonunda listelenen ve birkaç sayfaya yayılan kaynaklar, araştırmanın ne denli ayrıntılı olduğu hakkında fikir sahibi olmamıza yetiyor.

İstanbul’u fethetme girişimleri Sultan Mehmed zamanında başlamamıştı. Ondan önce de şehir defalarca kuşatılmış ancak surlar aşılamamıştı. Yıldırım Bâyezid de müjdeli şehri fetih için uğraşmış, hattâ Anadolu Hisarı’nı inşa ettirmiş ancak fetih gerçekleşememişti. Bizans ise her kuşatmadan sonra biraz daha zayıflamış ve kaçınılmaz sona biraz daha yaklaşmıştır.

Osmanlı ordusu Avrupa’ya geçtikten sonra 14. yüzyıl sonlarına doğru Tuna nehrine dayanmış ve böylece Bizans, Osmanlı toprakları arasına sıkışmış oldu. Çareyi yardım aramakta bulan Bizanslılar, İngiliz Kralı IV. Henry’den yardım dilemişlerdi.

Kitaptaki ilginç ayrıntılardan bir, işgaller sonucunda siyasal yönden zayıflayan Bizans’ın kültürel bakımdan “şahlanmasıydı”. Ancak bu dönem de fazla sürmemişti. Hattâ maddî sıkıntılardan dolayı 1347 yılındaki taç giyme töreninde pırlanta yerine cam parçalar kullanılması düşülen durumu ortaya koyuyordu.

Bizanslılar, içinde bulundukları zorluklardan kurtulmak için Doğu Roma İmparatorluğundan da yardım istemiş ancak yardım için öne sürülen koşul onları zor duruma düşürmüştü. Doğu Roma, Ortodoks olan Bizans’ın Katolik olması halinde yardım eli uzatacaklarını bildirdi. Ancak bu fikir Bizans halkından tepki aldı. İlerleyen yıllarda bu isteğin gerçekleştirilmesi için daha çok çaba içine girildi ancak sonuç değişmedi.

Kendisi de bir Türk olan Timur’un Doğudan Anadolu’ya girmesi Bizanslılara bir nebze olsun nefes aldırdı. Bu saldırı fethi 50 yıl kadar geciktirecekti.

Avrupa işin ciddiyetini anlayınca Osmanlılar üzerine Haçlı seferi düzenledi. Sultan Murat’ın Haçlılar’ı bozguna uğrattığı bu zafer tarihe Varna Zaferi olarak geçti (1444).

Bu sırada zor durumda olan Bizanslılar iç sorunlarla da uğraşıyorlardı. Kitapta Bizans’ın son büyük devlet adamı olarak belirtilen Lukas Noteras’ın “Sultanın kavuğu kardinalin başlığından iyidir” sözü sorunları gözler önüne sermiştir.

Sultan Mehmet’in bir diğer özelliği tahta iki kez geçmesidir. Küçük yaşta babası II. Murat tarafından tahta geçirilen Sultan Mehmed daha sonra yerini tekrar babasına bırakmıştır.

Eserde en çok kafamı kurcalayan ise Sultan Fatih’in aşırı alkol düşkünü olarak gösterilmesiydi. Ahmet Akgündüz’ün kaleme aldığı ‘Bilinmeyen Osmanlı’ adlı eserde bu konunun birçok kaynakta yer almadığı belirtilmiş. Peygamber’in müjdesine mazhar olan birine bu yakıştırmanın yapılması bize göre kabul edilir bir şey değil, ancak dünyaca kabul görmüş bir tarihçinin eserinde ne yazık ki bu iddialar var.

Fatih’in başarısının altındaki diğer bir gerçek, donanmaya verdiği önemdedir. İlk Osmanlı Deniz Komutanı Karamürsel Bey’den beri gelişen Osmanlı Donanması, Fatih döneminde en güçlü hale gelmiştir. Ayrıca özel olarak ilgilendiği mühendislere yaptırılan toplar da fetihte başroldedirler. Bizanslılar, her ne kadar topların etkisini azaltmak için sur duvarlarına hayvan derileri ve pamuk yığınları yerleştirseler de kaçınılmaz sondan kurtulamamışlardı.

Fethin önemi Giritli bir keşiş tarafından şöyle anlatılmış kitapta: “Bugüne kadar bundan dehşet verici bir şey olmamıştı, bundan sonra da olmaz.”

Fetih sonrasında hızla yapılaşmaya gidildi. Nüfusun artması için Anadolu Türkleri’nden ve diğer milletlerden insanlar İstanbul’a davet edildi. Fetihler İstanbul’dan sonra da devam etti. Sıradaki yer Sırbistan’dı. Kargaşadan kurtulan Sırplar Osmanlıları büyük bir sevinçle karşıladılar.

“Konstantinopolis Düştü – 29 Mayıs 1453”, yabancı bir tarihçi gözüyle kaleme alındığından okurlarımız için ilgi çekici olabileceğini düşünüyorum. Az da olsa tarafsızlığın yitirilmesini, kullanılan kaynaklara bağlayabiliriz. Aslında yazarın kaynakları hakkındaki yorumu bu durumda bizim de kabahatli olduğumuzu gözler önüne seriyor. Yazar kitabı kaleme alırken Bizans, Batı, Slav ve Türk kaynaklarından faydalandığını anca Türk kaynaklarının yetersiz olduğunu belirtiyor. Bu yetersizliğin sebebini ise, Türk tarihçilerinin fethin tamamı yerine, gemilerin karadan yürütülmesi ve son saldırı üzerinde durmaları olarak görüyor.

YAZAR HAKKINDA

Ünlü bir İngiliz tarihçisi olan Steven Runciman, yüksek öğrenimini Cambridge Üniversitesi’nde yaptı. 1927–38 yılları arasında, aynı üniversitede öğretim üyesi olarak görev aldı. İkinci Dünya Savaşı’nın başlarında Sofya’da basın ataşeliği Bizans etütleri profesörü olarak İstanbul Üniversitesi’nde ders verdi. 1962’de Ankara İngiliz Arkeoloji Enstitüsü başkanlığı yaptı.

“Sultan Mehmed akşama doğru Konstantinopolis’e girdi. Kendisini en gözde yeniçeri muhafızları ve vezirler izliyordu. Atı üzerinde şehrin sokaklarından ağır ağır ilerleyerek Ayasofya’ya geldi. Kilisenin kapısı önünde atından indi. Yere eğilerek eline aldığı bir avuç toprağı kavuğunun üzerine serpti. Bu hareketiyle, Allah’a sığındığını anlatmak istiyordu. Ayasofya’dan içeri girerek bir süre olduğu yerde hiç kımıldamadan sessizce durdu. Sonra mihraba doğru yürüdü. Tam bu sırada bir Türk askerinin baltasıyla döşemenin mermerlerinden birini sökmeye çalıştığını gördü. Buna son derece hırslandı. Askere dönerek ganimetleri üleşmenin yapıların tahrip edilmesi demek olmadığını söyledi. Yapılar kendisinin malıydı. O sırada kilisenin kuytu köşelerine sığınan bazı Bizanslılar’ın korku içinde bekleşmekte olduklarını fark etti. Bunların güvenlik içinde evlerine dönmelerinin sağlanması için emir verdi. Mihrabın arkasındaki gizli dehlizlerde saklanmış olan birkaç papaz da ortaya çıkarak kendilerini bağışlaması için yalvardılar. Sultan Mehmed onların da güvenliğini sağladıktan sonra kilisenin derhal camiye dönüştürülmesini emretti. Yanındaki ulemadan biri minberin üzerinde ezan okudu. Sultan Mehmed bunun üzerine namaz kıldı ve kendisini zafere ulaştıran Allah’a dua etti.”

Bu yazıya yorum ekleyin

Adınız
E-posta Adresiniz
Yorumunuz
 

CAPTCHA


Resimdeki rakamları bu alana yazınız


Eklenen Yorumlar


Henüz yorum bırakılmadı...
 
Röportaj - Bir Müslümanın... - Sayı 99
Keyif verici cümleler... - Sayı 97
Prof. Dr. Ömer Faruk Harm... - Sayı 96
Kudüs... Ey Kudüs... - Sayı 96
Tüm Yazıları

Gelecek sayı konusu (100): Kardelen'in Muhasebesi


Son Eklenen Yorumlardan
 Merhaba. İyi akşamlar. Anna yurdumuz Kardeş Türkiye Cümhuriyetinin Bilecik şehrinde yayınlanan "Kard... Kənan AYDINOĞLU

 Allah...... ...

 Allah dualarını kabul etsin. İki cihanda aziz ol. Selâmlar.... Ali ERDAL

 Allah kaleminize kelamınıza kuvvet versin hocam baki selam.... Faruk Aktı

 Mənə göstərdiyiniz diqqətə görə təşəkkür edir, sevgi və... Rafiq Oday


Batılı düşünürler-Tolstoy ve niceleri gibi-mutlak olan bir şeyin olması gerektiğini gayet tabi bir şekilde fark edebiliyorlar. Ama bizim aydınımız (bulundukları yere nasıl geldikleri malum); bırakınız ülkenin dünya üzerindeki sorumluluğunu fark etmeyi, düşünmesi gereken bir beyinlerinin olduğunun bile farkında değiller. Ülkemizde, he sahada yaşanan boşluğu daha başka nasıl açıklayabiliriz?
Kardelen: Sayı 3, Aralık 1993
Tevhid
"Tek"
Allaha inanıyoruz!
Ön söz, öz söz, s(öz)-II
Malcolm bir kere "Allah" derse...
"Tek"
Keşik çəkir
Ön söz, öz söz, s(öz)-II
Yoxdan var eyləmisən bu dünyan
Veliler ordusundan


Yavuz Sert - Röportaj - Bir Müslü...
Ali Erdal - "Tek"
Kadir Bayrak - Veliler ordusundan
Sinan Ayhan - Malcolm bir kere "Al...
Sinan Ayhan - "Göklerle temasa geç...
Sinan Ayhan - Kıyas ve gidişat
Sinan Ayhan - Tapdukun kapısında B...
Necip Fazıl Kısakürek - Tevhid
Necip Fazıl Kısakürek - İtikad ve İman
Bedran Yoldaş - İşte biz böyleyiz
Mustafa Kınıkoğlu - "O"
Fatma Pekşen - Çıtırtı - Ev yerleşi...
Ahmet Mahir Pekşen - Esmâ-ül Hüsnâ
Dergi Editörü - Allaha inanıyoruz!
Site Editörü - Doksan dokuzun berek...
Gönüldaş - Hem affet
Necdet Uçak - Omzumuzdaki melekler
Necdet Uçak - Kurân dağa inseydi
M. Nihat Malkoç - Buz tutmuş karanfill...
Hızır İrfan Önder - Şiire dair
Hızır İrfan Önder - Karabağ
Ayhan Aslan - Öfkezede
Mehmet Balcı - İnsan name
Mehmet Balcı - Köylüyüz
Muhsin Hamdi Alkış - Deliller
Kubilay Ertekin - İbâdetsiz inanç düşm...
Halis Arlıoğlu - Vefa
Ahmet Değirmenci - Keşmekeş
Oğuz Askan Kocagöz - Kıyam
Kürsü Kainatın Efendisi - “İmam-ı Kastalanîden...
Murat Yaramaz - Belgesel
Murat Yaramaz - Mâlik
Murat Yaramaz - Seni saymazsak
Kenan Aydınoğlu - Yoxdan var eylə...
Işın Erenoğlu Üstündağ - Tasavvuf
Rafiq Oday - Keşik çəkir
Rafiq Oday - Gözəl, nə ...
Ferhat Nitin - Fehrarengiz şeyler
Harun Ekici - Ekim
Hakan Karahan - Yunus Emre
Mehmet izzet Gülenler - Ön söz, öz söz, s(öz...
İsmail Güçtaş - Tertemiz
İsmail Güçtaş - Eşyanın dilinden red...
Recep Şen - Denizin şiiri
İlahə İmanova - Qıskanıram
Figen Ketenci Evren - Trakya kızı / Istıra...
Mevlüt Yavuz - Ayıramazlar
İbrahim İlyaslı - Məni bu qə...
Erkan Karakaya - Beni bul...
 
 
23 Mart 2005 tarihinden beri
 Ziyaretçi Sayısı Toplam : 5326629
 Bugün : 1147
 Tekil Ziyaretçi Sayısı Toplam : 462092
 Bugün : 28
 Tekil Ziyaretçi Sayısı (dün) Toplam : 110
 99. Sayıya Bırakılan Yorum Sayısı Toplam : 7
 Önceki Sayıya Bırakılan Yorum Sayısı Toplam : 13
Son Güncellenme: 16 Ocak 2019
Künye | Abonelik | İletişim