Kardelen Twitter'da... https://twitter.com/#!/kardelendergisi        Kardelen 27 Yaşında!..       
    Yorum Ekle     184 kez okundu.     Henüz yorum bırakılmadı.     Yazara Mesaj

Aliya
Yavuz Sert

  Sayı: 102 -

"Bizi toprağa gömmeye çalıştılar; fakat tohum olduğumuzu bilmiyorlardı."

Üslûp kelimesinin kökeni, Arapça’da yol, rota, yön anlamlarına gelen bir kelimeymiş. Bu kelimenin Türkçemizdeki karşılığına “tutulan yol” diyebiliriz. Kelimeler, kökleri itibari ile çoğu zaman bizlere bir şeyler anlatırlar. Bahsi geçen kelime de bize âdetâ diyor ki: Bir amaca doğru giderken usûlünüz, yönteminiz doğru olmalı, amacınızın doğru olması yetmez, gidilen yol da doğru olmalı.

Bir kişi veya dönem hakkında değerlendirme yaparken içine düştüğümüz en büyük hatalardan birinin, ilgili dönemin dinamiklerinin değerlendirmeye alınmaması olduğunu düşünüyorum. Böyle bir hata, üslûp kelimesinin bize önemini anlatmak istediği “rotanın” yanlış çizilmesine sebep oluyor. Rotamız yanlış ise ulaştığımız nokta da büyük ihtimalle yanlış olacaktır.

Diğer bir nokta; bir kişi hakkında konuşurken yaptığımız değerlendirme onun hangi özellikleri ile ilgilidir? O kişinin bir özelliğinin iyi veya kötü olması o kişiyi mutlak olarak iyi veya kötü yapar mı? Meselâ kişi çok iyi bir baba olabilir ama cesur bir savaşçı olmayabilir. Çok iyi bir siyasetçi olabilir ama dürüst bir insan olmayabilir. Çok iyi bir asker olabilir ama iyi bir eş olmayabilir.

Bu girizgâhı, yapacağımız değerlendirmede usûl ve üslûbumuzun nasıl olduğunu ortaya koymak için yaptım. Konumuz elbette merhum Aliya.

İnsanlara isimleri ile hitap etmek edebe muğayirdir, istisnası arada çok sıkı bir muhabbet olmasıdır. Merhumla Türk halkı arasında çok büyük bir muhabbet var ki kendilerine sadece ismi ile hitap etmek hiç yadırganmıyor, biz de öyle yaptık.

Merhum Aliya’nın hayatını birkaç kaynaktan incelemeye çalıştım. Bütün hayatını göz önüne aldığımda, Bosna savaşı her ne kadar çok büyük bir kısmını kaplasa da dikkatimi ilk çeken konu onun taklit sahibi değil tahkikî bir müslüman olduğudur. Hayatını okuyanlar bilirler, merhum Aliya küçüklüğünden itibaren dinin yaşandığı bir evde büyümüş. Sabah namazlarında camiye giden bir çocuk var karşımızda. Aliya, o yaşlardan itibaren çok okumuş, öyle ki yirmili yaşlara gelmeden hem roman klâsiklerini hem temel felsefe metinlerini âdetâ yalamış, yutmuş. Yirmili yaşlarda yazılması ile beni ayrıca hayrete düşüren “Doğu Batı Arasında İslâm” adlı eserini okuyanlar bu birikimi çok net bir şekilde görebilirler. İşte bu ilk okumaların olduğu dönemde Aliya okuduklarından etkilenerek dinden bir süre uzaklaşmış. Tekrar dine dönüş yaptığı zamandan sonra da kalemi eline alarak yazılar yazmaya, eserler vermeye başlamış. Âdetâ tahkikî olarak yeniden müslüman olmuş.

Aliya’nın öne çıkan diğer bir özelliğini dâvâsı uğruna göze aldıkları ile anlayabiliriz. Müslümanların birliği için erken yaşta “Genç Müslümanlar” teşkilâtına katılmış. O dönem ve şartlarda böyle bir teşkilâtta bulunmanın ne kadar zor olduğunu daha sonra yaşananlar bize çok açık gösteriyor. İdam edilen birlik yöneticileri, yıllarca yatılan hapisler… Aliya kaderin cilvesi, idamdan kurtulmuştur ama yıllar boyu hapiste yatmıştır.

Aliya’nın belki de hayalinde ve plânında olmayan bir diğer yönünü hapis cezalarından sonraki hayatında görürüz: Siyaset. Müslüman Boşnakların hakları için kurulan parti, Yugoslavya’nın içinde yaşayan halkların bağımsızlıkları ile kucağında Bosna’nın bağımsızlığı meselesini bulmuştur. Ve bu süreç, yakın tarihin gördüğü en kanlı savaşlardan birine uzanır. Artık karşımızda hem bir siyasî hem bir komutan vardır.

Aliya’nın ve halkının en zor zamanları bu savaş ve sonrasındaki günlerdir, hiç şüphesiz. Savaşla ilgili detayları okuyunca kelimelerin kifayet etmediği duygular yaşıyorsunuz. Özellikle Srebrenitsa’da yaşananlar bu zulmün âdetâ sembolü olmuştur.

Burada birkaç cümle ile geçtiğimiz bu savaş binlerce kişinin hayatına mâloldu, çok daha fazlasını evlerinden etti. Tecavüz ve işkencelerden sonra yaşanan psikolojik travmalar cabası… Savaş sırasında Aliya’nın düşmanlarına karşı tavrı onun “Bilge Kral” olarak anılmasında çok etkili olmuştur. Hoş, kültürümüzde olmayan “kral” kelimesinin kullanılması dikkat çekmiyor değil, Bilge Melik daha uygun düşerdi belki de ama galatı meşhur misali Bilge Kral ağızlarda çoktan yer etti. Düşmanın sivillere karşı saldırıları, katliamları ve zulmü Bosna savaşı trajedisini oluşturan en büyük etkendir. Karşımızda sniper ile insan avına çıkmış hayvandan da aşağı bir düşman var. Bosna tarafından da az da olsa sivil halka karşı saldırıların olduğu yönünde iddialar olmuştur. Ancak Aliya her zaman düşmana benzememeleri gerektiğini söylemiş, sivillere kesinlikle zarar verilmemesi konusunda ordusunu sürekli uyarmış, aksi davranışlar için soruşturma başlatmış, barış içinde yaşamak isteyen diğer halklara her zaman kucak açmıştır. Ve bu zulüm Aliya’nın da içine sinmediği çok açık olan, “önerilen barış ne adalete ne ilkelerime uygun ama eve savaşa devam ediyoruz mesajı ile de dönmek istemiyorum” dediği Dayton antlaşması ile sonlanmıştır.

Merhum Aliya’nın en çok eleştirildiği noktalardan biri bu Dayton antlaşmasıdır. Hatıratını okuyanlar görecek ki kendisi de bu antlaşmanın ne kadar adaletsiz olduğunu görmektedir ancak zulmü, ölümleri, acıları dindirmek daha ağır bastığı için antlaşmayı imzalar. Bu onu kötü bir siyasetçi yapar mı? Belki de öyledir ama şunu unutmayalım, merhum Aliya ayakta kalma savaşında halkına liderlik etmiş, dâvâ adamı, hakiki bir müslümandır. Siyaseten daha iyi bir karar verilebilir miydi sorusuna yanıt vermek çok zor. Yaşananları okuduğumda bunun çok da mümkün olmadığını hissettim. Merhumun hatıratında ABD ve diğer büyük devletlerin baskılarını çok net olarak görebiliyorsunuz. Hattâ antlaşmanın mimarı olarak bilinen ABD temsilcisi Holbrooke, Aliya’nın antlaşmaya karşı direncini hatıralarında değerlendirirken “o kadar acı çekmiş ki başkalarının acısına duyarsız” değerlendirmesini yapmıştır. Karşı tarafın değil arabulucunun görüşü bu, dikkatinizi çekerim. Bu yorum bile, merhumun aslında siyaset ilminde de ülkesi için ne kadar dirençli olduğunun göstergesi değil midir? Bu açıdan baktığımda o dönemi, yaşananları, zulmü bilmeden bu antlaşmayı ve merhumu eleştirmenin haksızlık olduğunu düşünüyorum.

Merhum Aliya da, halkı da savaş hattâ sonrasındaki barış sürecinde çok büyük sıkıntılar çektiler. Aliya’nın barış görüşmelerinde yaşadığı stres görüşmelerden birkaç hafta sonra kalp krizi olarak kendini gösterdi. Avrupa’nın göbeğinde, sözde medenî bir kıtada yaşananları görünce insanda ne kalp ne akıl sağlığı kalabilir. Aliya, Avrupa’nın bu barbarlığını çeşitli platformlarda çok güzel açıklamıştı: “Bosna’daki savaş sırasında yüzlerce kilise ve cami yıkıldı. Bunlardan teki bile Boşnaklar tarafından yıkılmadı, hepsi ‘Avrupalılar’ tarafından yıkıldı. Türk idaresi dünyanın en yumuşak yöneticileri değillerdi ama tüm Hrıstiyan halklar ve onların Ortaçağ’dan kalma en önemli anıtlarının hepsi beş yüz yıllık Türk idaresi boyunca ayakta kalabildi.”

Bosna’da savaşı yaşayan her birey çok farklı acılar çekti. Bizler, çeyrek asır sonra yazılanlardan, anlatılanlardan bir değerlendirme yapmaya çalışıyoruz. Benim uzaktan gördüğüm Aliya hayatını halkına ve ülkesine adamış, yaşamını İslâm’ın kurallarına göre belirleyen bir devlet adamıydı. Halkını zulümden kurtarmak için cepheye de gitti, diplomasi için sürekli farklı platformlarda Bosna’nın durumunu da anlattı. Siyaseten hataları vardır belki, yorum yapacak kadar siyaset uzmanı değiliz. Bazı kararları nedeniyle acı çekmiş halkından onu eleştirenler çıkmıştır, bu da onların en doğal hakkıdır. Kimsenin bu kadar acı çekmiş insanları bu konuda eleştirmeye hakkı olmadığını düşünüyorum.

Hem merhum Aliyâ’nın, hem düşman zulmü ile şehidân emanetini teslim etmiş tüm Bosna şehitlerinin derecâtları âli olsun inşallah. Şehitlerimizden şefaat dileniyoruz. Allah bizlere böyle acıları bir daha yaşatmasın inşallah.


Bu yazıya yorum ekleyin

Adınız
E-posta Adresiniz
Yorumunuz
 

CAPTCHA


Resimdeki rakamları bu alana yazınız


Eklenen Yorumlar


Henız yorum bırakılmadı...
 
Bosna okumaları... - Sayı 102
Aliya... - Sayı 102
Ben, öteki ve ötesi... - Sayı 101
Zamanın kısa tarihi... - Sayı 100
Tüm Yazıları

Gelecek sayı konusu (103): Hayat, insana ihsan edilmiş bir emanet... Onu, emanet edenin emir ve rızasına uygun olarak yaşamak için sağlık... Bu mânâda sağlık nedir, nasıl sağlıklı olunur?

Son Eklenen Yorumlardan
 Aliya İzzebegovici Rahmetle Anıyorum. İnancını hić birzaman Kaybetmemiş bir Lider... Ülkesine v... İbrahim Daş

 Tebrikler. Güzel bir anlatım olmuş. ... Emrah

 Muhammed Aliyi izleyen bilir ki, terbiyesi iyi bir müslüman terbiyesi... Muhammed Aliyi izleyen bili... Sinan AYHAN

 Ağzınıza sağlık. Mehmet Akif ve Mahir İzden aldığınız şiir yazıya çok uygun olmuş. ... Ali Eroğlu

 “Siz hiç Malcolm’la konuştunuz mu?” diye sordu.“Ona hiç dokundunuz mu?Size hiç gülümsedi mi?Onu hiç ... Sinan AYHAN


Öğretmen ve öğrenciye “okul sigortası” hakkı verilmiş. Pek yerinde, artık disiplinsizlik yüzünden okutmak da, okumak da “risk unsuru” taşır oldu. 
Kardelen: Sayı 3, Aralık 1993
ÖLÜMƏ GEDİRƏM
MƏZARLAR DA DANIŞIR
Yumruk ve kafa
Ayak sesleri
Aliya, Allahın arslanı
Aliya, Allahın arslanı
Yumruk ve kafa


Yavuz Sert - Aliya
Yavuz Sert - Bosna okumaları
Ali Erdal - Ayak sesleri
Kadir Bayrak - Bu uzun bir hikâye.....
Kadir Bayrak - "MÜBAREZE" çıktı!
Sinan Ayhan - Aliyanın savunması
Sinan Ayhan - "Kendi kalbini çalan...
Sinan Ayhan - Aliyaya göre zaman v...
Necip Fazıl Kısakürek - Yumruk ve kafa
Dergi Editörü - Teşekkür
Site Editörü - Bosnayı çok seviyoru...
Necdet Uçak - Yolcu
Necdet Uçak - Haksızlık varsa susm...
Necdet Uçak - Doğru ve yalan
Altan Atan - Aliya
Kardelen Dergisi - Kardelenden haberler...
M. Nihat Malkoç - Aliya İzzetbegoviç
Hızır İrfan Önder - Dalgalansın bayrağım...
Ayhan Aslan - Bir yiğit kaldı karl...
Ayhan Aslan - Kampanya
Ayhan Aslan - Balon
Mehmet Balcı - Düşün
Mehmet Balcı - Çok eskiden
Ahmet Çelebi - Bana birşeyler anlat...
Av. Mustafa Büyükgüner - Aliya, Allahın arsla...
Muhsin Hamdi Alkış - İki nehir arası barı...
Halis Arlıoğlu - Nevzuhur müçtehitler...
Halis Arlıoğlu - Dağlar
Kürsü Kainatın Efendisi - Mucize
Murat Yaramaz - Biraz daha beklersem
Murat Yaramaz - 102.sayı mizah köşes...
Murat Yaramaz - Dumlupınar
Murat Yaramaz - Kahraman
Kenan Aydınoğlu - ŞAİR OLMAĞIMA BİR ÖM...
Mehmet Akif Bozkurt - Mazlum kardeşim
Ferhat Nitin - Kırık düşler geçidi
Mehmet izzet Gülenler - Özgürlüğe kaçış
Mevlüt Yavuz - Zamanı değil
İradə AYTEL - Sən mənim ...
İlkin ƏHMƏD - VƏTƏNİN
Qafqaz ƏVƏZOĞLU - SƏNİN NƏYİ...
Namiq HACIHEYDƏRLİ - ÖLÜMƏ GEDİR'...
Gülşen Ayhan - Tüm klişeleri yıkmak...
Güllər MƏMMƏDQIZI - Oğul
Eyyub MEMMEDOV - MƏZARLAR DA DAN...
Hacer Taner Bulut - Yaşlı tilki urkani
Suleyman Abdulla - Portret
Nəcibə İLKİN - Şairler günü
Mertali Mermer - Gökyüzü ile muhabbet
İlham MİKAYIL - Ala yurdumu
Eldar Nəsib SİBİRYEL - Bağışla
Əziz Musa - QOYMA QOCALMAĞA
Afət VİLƏŞSOY - ANAMDAN İNCİMƏ
İbrahim SƏFƏRLİ - KƏLBƏC'...
Məhəmməd NƏRİMANOĞLU - KƏLBƏC'...
Nemət TAHİR - Yaz yağışı
 
 
23 Mart 2005 tarihinden beri
 Ziyaret�i Say�s� Toplam : 6458088
 Bug�n : 614
 Tekil Ziyaret�i Say�s� Toplam : 486782
 Bug�n : 35
 Tekil Ziyaret�i Say�s� (d�n) Toplam : 191
 102. Say�ya B�rak�lan Yorum Say�s� Toplam : 3
 ï¿½nceki Say�ya B�rak�lan Yorum Say�s� Toplam : 12
Son Güncellenme: 23 Temmuz 2019
Künye | Abonelik | İletişim