Kardelen'i DergiKapinda.com sitesinden satın alabilirsiniz.        Ali Erdal'ın yeni kitabı TÜRK KİMLİĞİ çıktı        Kardelen Twitter'da...        Kardelen 32 Yaşında!..       
    Yorum Ekle     7573 kez okundu.     1 yorum bırakıldı.     Yazara Mesaj

Fatih Sultan Mehmet (3)
Mustafa Büyükgüner

  Sayı: 53 - Temmuz / Eylül 2006

Maalesef ülkemizde şanlı tarihimizin iyi bir şekilde tahlil edilip kamuoyuna sunulduğunu söyleyemiyoruz. Arşivlerimizin araştırılmaması, resmî ve ideolojik bir tarih yazma merakı gibi sebeplerden dolayı, en çok gurur duyacağımız, çok beğendiğimiz batılının sakalından tek bir kılı için tüm medeniyetini feda edebileceği büyük devlet adamlarımız bile lâyığıyla anlatılamamakta ve anlaşılamamaktadır. Maalesef bunlardan biri ve en önemlisi de Fatih Sultan Mehmet’tir. Fatih denince hemen herkesin aklına gelen en önemli tartışmalar, saraydan Türk unsurları uzaklaştırdığı ve kardeş katline cevaz verdiği yolundakilerdir. Bu konulara kısaca değinmek öncelikle atamız Fatih’e karşı bir borçtur.

Fatih Sultan Mehmet tahtta geçinceye kadar Osmanlı Devleti tek bir etnik unsurdan, Türk milletinden oluşan bir devletçik idi. Devletin sınırları, doğuda Kastamonu, Ankara, Antalya sınırına anca ulaşmış, hatta bu sınırın güney kesimi olan Saruhan ve Teke topraklarında da lâyıkıyla bir otorite kurulamamıştı. Batıda ise bu günkü batı sınırlarımızın biraz ilerisine taşılmış ancak Balkan topraklarında da kesin bir hâkimiyet henüz tesis edilememişti. Osmanlı Sarayı Çandaroğlu sülâlesi gibi etkin Türk sülâleleri ile, ordu ise Mihailoğulları gibi etkin savaşçı sülâleler ile doluydu. Fetret devrindeki kardeş savaşları sırasında, ardından 1. Mehmet’in Osmanlı ailesinden olduğu söylenen bir şehzade ile ve 2. Murat’ın da yine Osmanlı ailesinden şehzadelerle yaşadığı kanlı savaşlar sırasında Bizans’ın kışkırtmaları olduğu gibi, Osmanlı sarayındaki ve ordusundaki etkin ailelerin de taraf tutmaları ve bir şehzadeyi diğerine yeğlemeleri şehzadelerin kaderini değiştirmiştir. Osmanlı ekonomisi savaş ganimeti üzerine kurulu bir ekonomiydi. Osmanlı savaş hukukunda, teslimi istenen kale direnirse, kalenin zaptından sonra 3 gün boyunca ganimet, askerin hakkıydı. Ele geçirilen geniş topraklar ikta sistemi ile asker ve kumandanlara dağıtılır ve bu topraklardan elde edilen gelir nispetinde araziyi işleten komutanın orduya asker yetiştirmesi beklenirdi. Bu bilgiler ışığında Çandarlı Sülalesi'ne bir göz atmak gerekir:

Osmanlı tarihinde Çandarlı ismine ilk olarak hemen Osman Gazi’nin devleti kurduğu yıllarda rastlıyoruz. Osman Gazi, beyliğini resmen kurduktan sonra, beyliği 5 parçaya bölerek ailesi ve savaş arkadaşları arasında pay etmişti. Bu paylardan biri de kayınpederi Şeyh Edebali’nin manevi liderliğine bırakılan Bilecik idi. İşte Edebali’nin manevî liderliği, maddiyatta da Edebali’nin bacanağı olan bir Çandarlı’ya veriliyordu. Bu bilgi Osmanlı İmparatorluğu’nun kuruluş dönemi ile ilgili elimizdeki en sarih tarih kitaplarından biri olan Aşıkpaşazade’nin Tevarih-i Ali Osman isimli eserinde geçmektedir. Yine aynı eserde, birkaç kuşak sonra Bursa vilâyetinin yönetiminin de Çandarlı sülâlesine geçtiği belirtilmektedir. Yani devlet büyüdükçe, hanedan büyüdükçe, Osmanlı savaş ve ganimet rejimine, toprak sistemine göre, Çandaroğlu gibi aileler de büyümekteydi. Misal Çandarlı sülâlesi hem Osmanlı Sarayında vezirlik ve diğer bürokratik işleri görmekte, hem de taşrada büyük toprakları işlemekte, yani ikta sistemi de düşünüldüğünde Osmanlı ordusunun askerî yükünü de çekmekteydi. Çandarlı ve benzer sülalelerin Osmanlı hanedanındaki bir ihtilafta tuttukları taraf, hem bürokratik olarak hem de askerî olarak diğerine üstünlük kurmaktaydı. Bu zorlukları Fatih, henüz babasının feragati ile tahta ilk çıktığında görmüş, askerle birlikte büyük ihtimal bu büyük sülâlelerin de babasını tahtta görmek istemeleri sebebiyle de Varna Savaşı'ndan sonra yeniden Manisa’ya dönmek zorunda kalmıştı. İstanbul kuşatmasında da Osmanlı sadrazamının, yani Osmanlı devletinin iki numaralı adamının, Çandarlı Halil Paşa’nın Bizans ile anlaşma yoluna gittiğine, kuşatmayı sona erdirmek için pek çok defa Bizans için Fatih’e ricacı olduğuna, bunu başaramayınca muhasaranın şiddetini azaltıcı tasarruflarda bulunduğuna dair çeşitli kaynaklarda bilgiler bulunmaktadır. Fatih’in İstanbul’un fethinden sonra, Balkanlar’da ve Doğu Karadeniz’deki fetihleri ile devletçik, imparatorluğa dönüşmüş, aynı zamanda bu ülkeyi oluşturan etnik unsurların içine Türkler’in yanında Slavlar, Rumlar ve Balkanlar’da yaşayan diğer milletler de eklenmiştir. Fatih, fethettiği ülkenin sarayında yeterli gördüğü devlet adamlarından yararlanma konusunda bir tereddüt göstermemiştir. Böylece Osmanlı bürokrasisindeki etnik yapı Fatih ile birlikte değişmeye başlamış ve Fatih’in ülke kaderinde etkili olan kimi Türk sülâlelerini saraydan uzaklaştırması ile de üst düzey Osmanlı bürokratları zaman içinde devşirilmiş Doğu Avrupa milletlerinden oluşmaya başlamıştır.

Çeşitli Türk ailelerinin saraydan uzaklaştırılması meselesine bir de bu gözle bakmak gerekmektedir. Yani Osmanlı hanedanı, muhakkak bu tür aileleri kendisine rakip görmüş ve ileride bu ailelerin tahta ortak olmalarını engellemek amacıyla onların ülke üzerindeki nüfuzunu kırma yoluna gitmiştir. Türk unsurlardan boşalan yönetici kadrosu da öncelikle fethedilen ülke saraylarında biat eden devlet adamlarında sonra da sırf saraya yönetici yetiştirmek için kurulan Enderun’dan karşılanmıştır. Maalesef Enderun’a öğrenci olmanın ilk şartı da (her ne kadar küçük istisnalar bulunsa da genel olarak) gayrimüslim (ve maalesef gayritürk) olmak olmuştur. Meseleyi toparlayacak olursak, bize göre Fatih’in (ve diğer hanedan mensuplarının) taht üzerinde mutlak otoriteyi kurmak için saraydan bazı Türk unsurlarını uzaklaştırma fikrine evet, doğan boşluğu tamamıyla yabancı unsurlarla doldurma aceleciliğine ise hayır diyoruz. Unutmayalım, Türk Devleti bunu daha önce yaşamıştı, Selçuklu İmparatorluğu’nun kurucusu Selçuk, Oğuz Yabgu Devleti’nin kumandanlarından birinin oğludur. Zaman içinde güçlenerek Oğuz Yabgu Devleti'ne son verdi. Şunu da belirtelim, Selçuk kumandanın oğlu, yani tımar sistemine göre kumandanın emri altında askerler var, tımar miras yoluyla oğula geçtiğinde bu askerlerin komutası da doğal olarak oğula geçiyor. Timur da Çağatay hanlığına bağlı bir boy beyi iken zaman içinde güçlenerek devletini kurmuştu. Tefekkür ve fikirden uzak bir millet olmamız sebebiyle arıza tespit edilmiş ancak bu arızanın giderilmesi için bir çözüm bulunamamış ve hanedan maalesef maiyetindeki Türk unsurlardan yavaş uzaklaşmaya başlamıştır. Unutulmaması gereken hususlardan biri de, saraydan sonra, haremin yani padişahın evinin de Yahudi dönmeleri ile doldurulmasıdır. Bu yanlışlık zaman içinde ordu, eğitim, ekonomi kısaca her yere hakim olmuştur. Bizim kanaatimiz, tımarın dağıtılması ve savaş ganimetinin paylaşılmasında yapılacak ufak değişiklikler ile, Osmanlı Hanedanı'nın imparatorluk tahtında mutlak otorite kurması sağlanabilir ve devleti yabancı unsurlarla doldurmaya gerek kalmazdı.


Bu yazıya yorum ekleyin

Adınız
E-posta Adresiniz
Yorumunuz
 

CAPTCHA


Resimdeki rakamları bu alana yazınız


Eklenen Yorumlar


Ekleyen : esra    04.01.2008
Yorum : valla eline sağlık benim aradığım tüm ödevler içinde çok yardımcı oldu bana sağolllllll:)





 
Heybemden... - Sayı 116
Dünyanın En Kısa Hikayesi... - Sayı 111
on dört, otuz yedi, elli ... - Sayı 106
Taşlar dile geldi... - Sayı 97
Tüm Yazıları

ASKIDA ABONELİK: Siz de "askıda abonelik kampanyası"na destek olmak ister misiniz?

Gelecek sayının konusu (121):
Türk masal ve destanları...

Son Eklenen Yorumlardan
 sağlık dileklerimizle, hürmetle...... naci eroğlu

 Elinize emeğinize sağlık sevgili Halis hocam.Yazılarınızı takıp ediyorum hislerimize tercüman oluyor... Ahmet

 Elinize emeğinize sağlık sevgili Halis hocam.Yazılarınızı takıp ediyorum hislerimize tercüman oluyor... Ahmet

 bosch professional gop 185-liBeylikler dönemini hatırlayalım, birbirlerine karşı üstünlük mücadelesi... Feyzi

 "Yürü kardeşim,Ayaklarına bir Kudüs gücü gelsin."Sen ve senin gibi şuurlu insanların sayıları bereke... Nilüfer Mihailoğlu


ACI-YORUM nedir?
Bugün toplumumuzda, özellikle düşünce alanında aksayan yönler ve anlamsızlıklar var.
ACIYORUM, bu aksaklıkları ve anlamsızlıkları, sadece fikirle en can alıcı yerinden, en vurucu sözlerle, yanlışlıkların mantıksızlıklarını yakalamayı usul bilerek, en doğru yargıları, hiç itiraza yer vermeyecek şekilde ifade etmeyi ve daha sonra düzeltmeyi yapacak olanlar için fikri çözüm yolları açmak düşüncesinin ifadeye dökülmüş şeklidir.
Kardelen: Sayı 1, Temmuz 1992
Ayağa kalk Sakarya
KELİME HARCIYLA SÖZ ABİDELERİ İNŞA ETMEK
Mesut teselli
İslâm’ı yenilemek
Birinin yerini doldurmak


Ali Erdal - Ademe mahkûmiyetten ...
Ali Erdal - Hem şahin, hem güver...
Ali Erdal - Hem şahin, hem güver...
Kadir Bayrak - Hesaplaşma zamanı
Necip Fazıl Kısakürek - İslâm’ı yenilemek
Necip Fazıl Kısakürek - Benim halim
Bedran Yoldaş - Nice sahipsiz yüzler...
Ekrem Yılmaz - RÖPORTAJ - ŞEYMA KIS...
Ekrem Yılmaz - Üstad ile
Ekrem Yılmaz - Sessiz geliş
Ekrem Yılmaz - Dağların ardı
Fatma Pekşen - Pehlivan dayının elm...
Ahmet Mahir Pekşen - Şiirimde Necip Fazıl...
Dergi Editörü - Ektik ektik yetişece...
Site Editörü - Zor zamanların cesur...
Necdet Uçak - Torunuma
Necdet Uçak - Gel temiz tut
Necdet Uçak - Necip Fazıl Kısaküre...
Kardelen Dergisi - Kardelenden haberler
M. Nihat Malkoç - Gazzeli kelebekler
M. Nihat Malkoç - KELİME HARCIYLA SÖZ ...
Zaimoğlu - Birinin yerini doldu...
Zaimoğlu - Üstad Necip Fazıl et...
Zaimoğlu - Seni bilsinler
Ayhan Aslan - Maya
Ayhan Aslan - Erzak
Mehmet Balcı - Deli Ozan
Mehmet Balcı - Artist Efendi
Av. Mustafa Büyükgüner - Necip Fazıl’ı anlatm...
Muhsin Hamdi Alkış - Ne Fa Ka, bedenini a...
Halis Arlıoğlu - Gabar’da petrol mü ç...
Muzaffer Doğan - Büyük Doğu, Necip Fa...
Murat Yaramaz - Kuzgun
Murat Yaramaz - Cephe
Murat Yaramaz - Öyle mi
Mahmut Topbaşlı - Gerçeğin özü
Melih Aydoğ - İdrak
Muammer Zeki Aygur - -dan
İlkay Coşkun - Ayağa kalk Sakarya
Tuba Kanlıkama - Asr-ı Saadet’in hanı...
Özkan Aydoğan - Bir çiçek
Heybet Akdoğan - Lina
Emine Öztürk - Kuşlar
Mustafa Makas - Üstad
Hüma Sunguroğlu - Mesut teselli
Abdullah Doğulu - İcazetsizler ve cemi...
Bekir Oğuzbaşaran - Abdülhakîm Arvâsî (k...
Kâzım Albayrak - Necip Fazıl’ın hadis...
Murat Ertaş - Bir artist karakter,...
Ahmet Sezgin - Kaldırımlar, Çile, S...
Bülent Acun - 40 maddede bendeki Ü...
Zekeriya Yılmaz - Türkçe çağlayan ırma...
İlyas Subaşı - İfade ve hızını düşm...
Orhan Oyanık - Yüreğime sor
 
 
23 Mart 2005 tarihinden beri
 Ziyaretçi Sayısı Toplam : 13655765
 Bugün : 17087
 Tekil Ziyaretçi Sayısı Toplam : 612722
 Bugün : 81
 Tekil Ziyaretçi Sayısı (dün) Toplam : 77
 120. Sayıya Bırakılan Yorum Sayısı Toplam : 0
 Önceki Sayıya Bırakılan Yorum Sayısı Toplam : 7
Son Güncelleme: 29 Mayıs 2024
Künye | Abonelik | İletişim