Devlet fikri
Zaimoğlu

  Sayı: 118 -

Tweetle

İnsanlığın ana problemleri her sistemde üç başlık altında toplanıyor:

1.    Nizam... Disiplin nasıl ve kim tarafından sağlanacak. Normları kim koyacak, müeyyideleri kim ve nasıl uygulayacak?

2.    Hürriyet... Sınırları var mı? Mutlak hürriyet mümkün mü? Kim hürdür? Bir şeye tam bağlanarak hür olunabilir mi?

3.    Eşitlik... Herkesin eşitliği temeline oturan sistem yürür mü? Nizam koyucu ile eşitliği sağlanacak fertler arasındaki denge nasıl sağlanacak?

Bütün ideolocyaların zoru bu üç soruya cevap vermek. İnsanlığa huzuru getirecek benim, en hakça paylaşım ile insan onurunu en iyi ben sağlarım iddiası... İnsanı içten ben donatırım, onu ruhundan ben kavrarım; dıştan en mükemmel ben kuşatır ve en optimal üretim ile en adil paylaşımı ben sağlarım demeye gelen iddia...

Bütün filozofların çıkış noktası, bütün sosyal ve iktisadî mezhep nazariyelerinin arasındaki uçurumu derinleştiren, bütün beşerî ilişkileri açıklama dürtüsü ve aratıcısı bu üç kavram: Disiplin-hürriyet-eşitlik... Ve bunlar birbirine zıt kavramlardır. Nizam (otorite)ın olduğu yerde salt hürriyet ve eşitlik olmadığı gibi; mutlak hürriyetin ikâme edilmek istendiği yerde de nizam ve eşitlik alıp başını gider. Eşitlik ideal edilince de hürriyet barınamaz. Nihayet kaos, kargaşa ve anarşi... Bunlar temelde, definitif düzeyde zıt şeylerdir ve zıtlarsa birleşmez. Öyle ise bir ideal sentezdir aranan. Şu sistemden şunu, bu sistemden bunu alalım şeklinde değil; kavramların barıştırılması mânâsına... Ne kadar nizam, nasıl hürriyet, ne ölçüde eşitlik (denklik) terkibini vazeden reçete... Bu nedir ve kimdedir?

Aranan abidevî ve mucizevî örnek Peygamberdir ve sistemin adı da: İslâm. Zikredilen senteze insanın gönül ve kafasına hâkim olmadan, hakkına rıza gösterir duruma ve iç olgunluğa erdirilmeden ulaşılamaz. İnandıracak ve teslim alacak ferdi... Buna İslâmdan gayri başka kimsede güç yoktur. Ayrıca İslâmın huzur kanunu sıralamasında diğer her bir sistem yaya ve cevapsız.

1.    Tevhid... Hüküm Allah’ın.

2.    Risalet... Her şey Onun getirdiği kadar ve kâmil.

3.    İtaat... İdare ve hilâfete sadakat.

4.    Adalet... Herkesin hakkını en optimal şekilde vermek ve herkesi hakkına rıza gösterir duruma getirmek. Kanaat... Zaten devlet odur ki, ferdini, ferdin kendisinden daha iyi ve çok kayırandır. Ferdin de bu emniyet içinde gözü arkada kalmaz. Böyle bir ortamda hakta ısrar etmek bile lüzumsuzlaşır.

Bu sentezde görünmez sır edep bütünlüğü ve hadlere riayettir. Edebi besleyen ve hadlere uymayı kolaylaştıran da aşk... Sevgi, muhabbet yolu!

Böylece devlet nizamı; cemiyet ve fert de huzuru buluyor.

*

Olmaya cihanda devlet, bir nefes sıhhat gibi! (Muhibbî / Kanunî)