Kardelen'i DergiKapinda.com sitesinden satın alabilirsiniz.        Ali Erdal'ın yeni kitabı TÜRK KİMLİĞİ çıktı        Kardelen Twitter'da...        Kardelen 32 Yaşında!..       
    Yorum Ekle     3784 kez okundu.     Henüz yorum bırakılmadı.     Yazara Mesaj

Düşünüyorum, öyleyse Var!
Mustafa Kınıkoğlu

  Sayı: 60 - Nisan / Haziran 2008

İnsanımızın dinî anlayışını özetleyen bir söz vardır: "Kıl beşini, bil işini".. Muhtemeldir ki, bu söz ile şu kastedilmektedir: "Namazını kıl, farzlara riayet et ama, fazla da dinî meselelerle uğraşma. Maazallah, yanlış düşüncelere dalarsın..."

Peki, sadece vazifelerle yetinmek istemeyen, işin illet ve hikmet yönünü merak eden, en doğru ifade ile, taklidî bir imandan tahkikî bir imana geçme arzusunda olan bir müslüman ne yapacak?

"Kıl beşini, bil işini" taktiğinin işe yaramaz olduğunu söyleyemem elbette, bu söz belki de Anadolu'daki saf imanın bir neticesi de olabilir. Kafasının içine hiçbir zararlı düşüncenin girmediği bir kişinin taklidî imanı, çok geceler tefekkür edip tahkik peşinde buhranlar yaşayan ama yine de kafasına şüphenin girmesine engel olamayan birinin imanından katbekat fazla da olabilir.

Ancak günümüzde, özellikle biraz eğitim almış beyinlerimiz, dışardan gelecek etkilere karşı daha savunmasız. Ninelerimizin yüzlerine yansıyan imanı yakalamak için belki dağlara çekilip bir daha geri dönmememiz gerekir.

* * *

Eğer insan rehbersiz olsaydı işi ne zor olurdu. Âlemlerin Rabbi'nin Resûl göndermesi başlı başına bir şükür vesilesi. Üstelik de bizimle aynı şartlarda olan birini seçiyor, iki kolu iki bacağı olan, yiyen, içen, ailesi ile ilgilenen biri.

Efendimiz bizim rehberimiz olduğuna göre, yukarıda sorduğumuz "günümüz müslümanı ne yapmalı" sorununa onun hayatı ile cevap bulmaya çalışabiliriz.
Efendimize ilk vahiy kırk yaşında gelmiş. Yani, o hale gelmeden önce kırk yıllık bir tekâmül süreci yaşamış. Allah isteseydi böyle bir sürece ihtiyaç olmadan da vahyedemez miydi? Ama dünyada "sünnetullah" denilen bir sistem işliyor ve Efendimiz de dahil herkes bu sistemin kuralları içinde yaşamış, yaşıyor.

Efendimizin geçirdiği tekâmül sürecinin en bilinen faktörü, belli süreliğine Nur dağındaki Hirâ mağarasına çıkması ve tefekkür etmesiydi. İlk vahiy de bu tefekkürler esnasında gelmemiş miydi? Tabi bunun yanında, O'nun "emin" olması, herkes tarafından güvenilir bilinmesi, kabilesinin taptığı putlara yüz çevirmesi de bu sürecin diğer faktörleri arasında sayılabilir.

Öyleyse "tefekkür" çok çok önemli. Zaten tefekkür etmeyen birisi için bu tür sorunlar ve cevapları önem teşkil etmez. Ancak bir müslüman için etmeli. İslâm'ın tefekküre verdiği önemi görmek için Kur’ân’a bakmak yeterlidir. Bir çok ayette "akletmezler mi, düşünmezler mi" şeklinde uyarılar vardır. Tefekkürün nafile ibadetten olan üstünlüğünü belirten hadis ve bir mezhebe göre elçi olmadan sadece tefekkür ile Allah'ın varlığının bulunabileceği görüşü de bu önemi ortaya koyan diğer deliller arasında sayılabilir.

Tefekkür çoğu zaman yangına körükle gitmek gibi ateşi harlar. Ancak ateş olmadan da cevapların bulunması çok kolay değildir. Tasavvuf ehilleri bunu "Aramakla bulunmaz, bulanlar arayanlardır" sözü ile ortaya koymuşlar.

*

Günümüz Türkiyesi’nde klâsik cami vaaz ve sohbetlerinin insanların manevî ihtiyacını karşıladığı pek iddia edilemez. İstisnalar muhakkak var-dır, bu istisnaların olması da ancak özel olarak beslenilen bir kaynağın olduğu veya kişinin kendisini çok iyi yetiştirdiği durumlardır. Ne zaman böyle bir imam ile karşılaşsam, aklıma gelen ilk soru şu olur: "Acaba beslendiği kaynak neresi?"

Beslenilen kaynakla kastım, dinî anlama, anlatma, yaşama, yaşatma konularında örnek alınan yol veya kişidir. Elbette her müslümanın beslendiği tek kaynak Allah ve O'nun inzal ettiği Kitabı ve Resûlüdür. Ancak İslâm Tarihi göstermiştir ki, Kur’ân'ı ve dini bir çok farklı şekilde anlama metodları ve bu metodların takipçileri vardır. Efendimiz'in vefatından sonraki dönemde yapılan tefsirlerde dahi farklılıklar vardır. Mezheplerdeki farklılıklar da aynı değil mi? Olan bir hadisenin iki farklı yorumu ile iki farklı içtihad meydana gelmiştir.

İşte bu yüzden, günümüz müslümanlarının "mü'min" olma heveslileri, genelde bu metodların birinden etkilenirler veya etkilenmek zorunda kalırlar. Zorunda kalırlar dememin nedeni ise şu; siz bu işlere kafa yormaya başladığınızda, şahsî kemalâtımı nasıl geliştirebilirim diye arayışa girdiğinizde karşınıza çözüm yolları çıkmaya başlayacak. Örneğin, şurada şöyle bir hoca varmış, onun sohbetine git denilecek size. Gideceksiniz, Allah dostu bir zat ise muhtemeldir ki çok da etkileneceksiniz. Ancak zaman geçtikçe şunu farkedeceksiniz, o kişiye karşı duyacağınız muhabbet, bir bakıma onu yetiştirenlere, takip ettiği kitaplara, metoda karşı da duyulması gerekecek. Hiç duymadığınız, okumadığınız kimselere "Üstad", "Hazret" diyeceksiniz.

Bu şartlarda en "talihli" olarak tanımlanabilecek kişiler, bağlılıkta son noktaya gelip hiçbir şeyi sorgulamayanlardır. Siz bir tarafta hafakanlar içinde sorgulama nöbetleri geçirirken, onlar teslimiyetin verdiği mutlulukla yollarına devam ederler.

Tefekkür eden birisi için sorgulama yapılmaması her zaman eleştirilen bir durum olsa da, durulması gereken bir nokta var bana kalırsa. Akılla iman arasındaki bu "noktayı" kişinin iyi belirlemesi gerekir. Cebrail'in kanadını yakabilecek olan nokta da burası mıydı acaba?

Teslimiyet önemlidir. Müslüman kelimesi "teslim" kelimesi ile aynı kökten gelir. Müslüman, Allah'a teslim olmuş demektir. Ama bir nokta daha var ki, bir de "mü'min" vardır. Mü'min ile müslüman bir değildir.

*

Özellikle ülkemizde, müslümanların manevi olarak tatmin olamaz durumda olmalarının bir nedeni Kur’ân’a olan bakışlarıdır.

Millet olarak dini değerlere hürmette kimseyi ön safa geçirmeyiz. Ancak iş, iç doldurmaya gelince arkalarda kalırız.

Neredeyse herkesin evinde güzel, süslü, işlemeli bir kılıf içinde Kur’ân-ı Kerîm vardır. Ama duvarda asılı olan o kitap ne kadar hayatımızdadır?

Kur’ân'ı bel hizasından aşağı taşıyan birini görsek, muhtemeldir ki, demediğimizi bırakmayız o kimseye. Bu, bizim milletimize özgü bir hassasiyettir. Hacca gidenler oradaki bazı kimselerin Kur’ân'ı yastık olarak kullandığından dahi bahsederler. Bu hassasiyetimiz çok güzel ama aynı hassasiyetin yüzde birini onu anlamaya veriyor muyuz acaba?

Aynı konu tecvid için de geçerli olabilir mi? Haddim değil ama şu yorumu yapmadan edemeyeceğim, Fatiha'nın sonundaki "d/zallin"in d/z harfini çıkartmak için verilen emek onu anlamak için veriliyor mu? Dili sol azı dişin üzerine koyarak harf çıkartma gayreti yanında aynı gayreti onu anlama yolunda da harcamak gerekmez mi?

Benzer bir durum makamlı okumalarda da söz konusu. Ayetler okunuyor, biz bir şey anlamıyoruz ama hocanın sesi ne güzel, en düşükten en yükseğe makamlar arasında nasıl da mest ediyor? Ya orada söylenenler? Bir an düşünün ve "Elhamdülilahirabbilalemin.." yani Türkçe meali ile "Hamd, Alemlerin Rabbinedir, O Rahmandır, Rahimdir"  cümlesini makamla okuyun, öne çıkan makam mı, manâ mı?

Durum böyle olunca insanların arayış içine girmesi ve kabul görmüş metodların takipçileri olmaları normaldir. Çünkü bir ihtiyaç söz konusu ve giderilmesi gerekiyor. Burada kolay olan bu metodları eleştirmek, zor olan ise daha doğru bir metod oluşturup hayata geçirmektir.

Niyetler Allah'ın rızasını kazanmak olduktan sonra inşallah bahsettiğim bu buhranlar sonuçsuz kalmayacaktır Allah'ın izni ile. İnsanların kendi meşreblerine uygun veya yakın buldukları metodları ve bunları uygulayan cemaatleri takip etmeleri normaldir. Hepsi için eleştirilecek birçok nokta bulabiliriz. Altından girip üstünden çıkıp bir çok hata sayabiliriz. Bunların yanında kendi takip ettiğimiz metodun üstünlüğünü de savunabiliriz. Ama burada unutulmaması gereken konu "sadece ben" dememek ve her müslümana kardeş nazarı ile bakmaktır. Ayrıca şu cemaatteyim, kurtuldum demek de hataların büyüklerindendir bana kalırsa ki, bunu tefekkür seansları sonunda bir yerlere devam eden birinden duymak mümkün olmasa gerektir.

*

Hasılı, burada ortaya koymak istediğim dert, insanımızın daha derin bir münasebet ile dinine yaklaşması gerekliliğidir. Bu kesinlikle "işini bilmemek" anlamına gelmez. Tefekkür, halife olan insana özel bir duygudur ve onun varlığının delilidir. O halde "var" olduğumuzu göstermek bizim vazifemizdir.

Tüm bunları yazarken aklıma Descartes'in ünlü sözü geliyor: "Düşünüyorum, öyleyse varım." Evet, tefekkür ediyoruz ve "var" oluyoruz. Tefekkür ediyoruz ve varlığımızdan haberdar oluyoruz. Yoksa, yokuz!


Bu yazıya yorum ekleyin

Adınız
E-posta Adresiniz
Yorumunuz
 

CAPTCHA


Resimdeki rakamları bu alana yazınız


Eklenen Yorumlar


Henız yorum bırakılmadı...
 
"O"... - Sayı 99
Necip Fazıl hakkında iki ... - Sayı 92
Bir Derviş Sultan Ulu Hak... - Sayı 91
Dua, kulun acizliğini gös... - Sayı 89
Tüm Yazıları

ASKIDA ABONELİK: Siz de "askıda abonelik kampanyası"na destek olmak ister misiniz?

Gelecek sayının konusu (121):
Türk masal ve destanları...

Son Eklenen Yorumlardan
 sağlık dileklerimizle, hürmetle...... naci eroğlu

 Elinize emeğinize sağlık sevgili Halis hocam.Yazılarınızı takıp ediyorum hislerimize tercüman oluyor... Ahmet

 Elinize emeğinize sağlık sevgili Halis hocam.Yazılarınızı takıp ediyorum hislerimize tercüman oluyor... Ahmet

 bosch professional gop 185-liBeylikler dönemini hatırlayalım, birbirlerine karşı üstünlük mücadelesi... Feyzi

 "Yürü kardeşim,Ayaklarına bir Kudüs gücü gelsin."Sen ve senin gibi şuurlu insanların sayıları bereke... Nilüfer Mihailoğlu


Kalem, İlahi Kelam’ın yazılmasına ve yayılmasına, yani insanın iki dünyasının da saadetle olmasına vasıta oluyor.
Kalem, insanın iki dünyasını da mahveden bâtıl fikirlerin yazılmasına ve yayılmasına alet edilebiliyor…
Kalemle kazığın şekil olarak birbirine benzemesini bir inceliğe işaret olarak göremez misiniz?
Kardelen: Sayı 3, Aralık 1993
Kardelenden haberler
Ayağa kalk Sakarya
İslâm’ı yenilemek
RÖPORTAJ - ŞEYMA KISAKÜREK ŞENOCAK
KELİME HARCIYLA SÖZ ABİDELERİ İNŞA ETMEK


Ali Erdal - Ademe mahkûmiyetten ...
Ali Erdal - Hem şahin, hem güver...
Ali Erdal - Hem şahin, hem güver...
Kadir Bayrak - Hesaplaşma zamanı
Necip Fazıl Kısakürek - İslâm’ı yenilemek
Necip Fazıl Kısakürek - Benim halim
Bedran Yoldaş - Nice sahipsiz yüzler...
Ekrem Yılmaz - RÖPORTAJ - ŞEYMA KIS...
Ekrem Yılmaz - Üstad ile
Ekrem Yılmaz - Sessiz geliş
Ekrem Yılmaz - Dağların ardı
Fatma Pekşen - Pehlivan dayının elm...
Ahmet Mahir Pekşen - Şiirimde Necip Fazıl...
Dergi Editörü - Ektik ektik yetişece...
Site Editörü - Zor zamanların cesur...
Necdet Uçak - Torunuma
Necdet Uçak - Gel temiz tut
Necdet Uçak - Necip Fazıl Kısaküre...
Kardelen Dergisi - Kardelenden haberler
M. Nihat Malkoç - Gazzeli kelebekler
M. Nihat Malkoç - KELİME HARCIYLA SÖZ ...
Zaimoğlu - Birinin yerini doldu...
Zaimoğlu - Üstad Necip Fazıl et...
Zaimoğlu - Seni bilsinler
Ayhan Aslan - Maya
Ayhan Aslan - Erzak
Mehmet Balcı - Deli Ozan
Mehmet Balcı - Artist Efendi
Av. Mustafa Büyükgüner - Necip Fazıl’ı anlatm...
Muhsin Hamdi Alkış - Ne Fa Ka, bedenini a...
Halis Arlıoğlu - Gabar’da petrol mü ç...
Muzaffer Doğan - Büyük Doğu, Necip Fa...
Murat Yaramaz - Kuzgun
Murat Yaramaz - Cephe
Murat Yaramaz - Öyle mi
Mahmut Topbaşlı - Gerçeğin özü
Melih Aydoğ - İdrak
Muammer Zeki Aygur - -dan
İlkay Coşkun - Ayağa kalk Sakarya
Tuba Kanlıkama - Asr-ı Saadet’in hanı...
Özkan Aydoğan - Bir çiçek
Heybet Akdoğan - Lina
Emine Öztürk - Kuşlar
Mustafa Makas - Üstad
Hüma Sunguroğlu - Mesut teselli
Abdullah Doğulu - İcazetsizler ve cemi...
Bekir Oğuzbaşaran - Abdülhakîm Arvâsî (k...
Kâzım Albayrak - Necip Fazıl’ın hadis...
Murat Ertaş - Bir artist karakter,...
Ahmet Sezgin - Kaldırımlar, Çile, S...
Bülent Acun - 40 maddede bendeki Ü...
Zekeriya Yılmaz - Türkçe çağlayan ırma...
İlyas Subaşı - İfade ve hızını düşm...
Orhan Oyanık - Yüreğime sor
 
 
23 Mart 2005 tarihinden beri
 Ziyaretçi Sayısı Toplam : 13848737
 Bugün : 396
 Tekil Ziyaretçi Sayısı Toplam : 615886
 Bugün : 1
 Tekil Ziyaretçi Sayısı (dün) Toplam : 99
 120. Sayıya Bırakılan Yorum Sayısı Toplam : 0
 Önceki Sayıya Bırakılan Yorum Sayısı Toplam : 7
Son Güncelleme: 29 Mayıs 2024
Künye | Abonelik | İletişim