Havaya girmek
Altan Atan

  Sayı: 60 - Nisan / Haziran 2008

Tweetle

Her şey "hava" ile oluyor biliyor musunuz?

Hava olmadan nefes alınmaz, yaşanmaz; ancak bu havadan bahsetmiyorum. Kastım, "hava parası", " havayı bozmak" "havalı olmak" deyimlerindeki havadır. İşte bu havalar bize ne ediyorsa ediyor... Her şey bu havalardan oluyor. Yürekler hoplatan, her kapıyı açtığı zannedilen para, havadan kazanılabiliyor. Havaya girenler tam gaz gidiyor, havası bozulanlar çöküp kalıyor, hava atanlar moral bozuyor, hava alanların elleri bomboş kalıyor, memleket havaları hüzünlendiriyor, havası değişenler; malûm, değişiyor...

Nedir bu "hava"; atmosfer dediğimiz havadan başka, bizi değiştiren rüya gibi büyülü şey?

Hiçbir şey göründüğü gibi değildir denir. Etrafımızdakiler yaratılış olarak âdeta giydirilmişlerdir (ete kemiğe büründüm, Yunus deyu göründüm). Eşyanın hakikati; onun gerçek yüzüdür, anlamıdır ve bizim gördüklerimiz bu anlamların fiziğidir. Görmediklerimiz veya göremediklerimiz ise meta fizik (fizik ötesi) denen şeylerdir yani eşyanın hakikati...

Bu söylediklerime birinci kat hava diyelim, birinci kat boya gibi. Biz eşyanın üstünde boya gibi olan bu havayı görür, onu algılarız. Bu hava, orijinaldir. Genel olarak; aldatıcı, muazzam ve mükemmel bir oyun olan HAYATtır. Ancak bu iş, bizim işimiz değildir. Onu biz yapmadık, sadece içinde birer oyuncuyuz!

Bizim yaptıklarımız; ikinci kat, üçüncü kat diye maharetlere göre devam eden boyalar, "havalar"dır. Oyun içinde oyunlar yani! Bakın, her kat boya (hava) orijinali daha da gizliyor ve sanki bizi daha da aldatıyor.

GÜZEL HAVALAR
Beni bu güzel havalar mahvetti,
Böyle havada istifa ettim
Evkaftaki memuriyetimden.
Tütüne böyle havada alıştım,
Böyle havada aşık oldum;
Eve ekmekle tuz götürmeyi
Böyle havalarda unuttum;
Şiir yazma hastalığım
Hep böyle havalarda nüksetti;
Beni bu güzel havalar mahvetti.
Orhan Veli böyle diyor, Hacı Bayram Veli'de şunları:
Gerçi ki kandı, gerçeğe yandı,
Rengine aşkın cümle boyandı.
 ....
Bilmek istersen sen
Can İçre ara canı
Geç canından bul anı
Sen seni bil seni.
Görünen sıfatındır
Anı gören zatındır
Gayri ne hacetindir
Sen seni bil sen seni
Biri orijinal olanı, diğeri orijinal ötesini anlatıyor. Biri fizikçi, diğeri metafizik...

İcatlar, modernite, teknoloji, gelişim, değişim, küreselleşme derken, "tabiilik/doğallık" kavramı gizliden gizliye yerleşmeye başladı dünyanın gündemine. Tabii olmak, doğa ile iç içe olmak, kendin olmak, tabii ürünler gibi kavramlar ilginç geliyor bizlere. Bu gidiş orijinale doğru bir gidiş. Sanki yeni keşfedildi! Hayır, hava değişiyor, orijinalin üstündeki örtüler kalkıyor, takke düşüyor ve kel görünüyor.

Evet, her şey bir "hava" ile oluyor. Havaya girince yapmayacağınız şey yok. Havadan para kazanabilir veya kaybedebilirsiniz, borsadaki hisse senetleri acaba gerçek değerler midir? Her gün yükselenler, alçalanlar gerçeklere göre mi olmaktadır? Bir iş yerine istenen hava parası gerçek değeri midir? Reklâmlar gerçekleri mi anlatırlar yoksa göz mü boyarlar? Lütfen bunları sadece olumsuz olarak algılamayın. Her biri tartışılır ama söylemek istediğim şudur: Etrafımızdaki kaç şey olduğu gibidir? Aşağıdadır, yukardadır, ordadır, burdadır fakat "bir hava ile" hep olduğundan farklıdır, öyle görünür.

Bir zamanlar TV'de hava durumu sunulduktan sonra "havalar nasıl olursa olsun sizin havanız iyi olsun" diye bitirildi. Eğer bir havamız varsa, onu yaşar, "sen ne yaparsan yap bana göre hava hoş" deriz. Fakat kendimize özgü bir havamız yoksa o zaman sürekli  dışarıdan hava alırız ve boya üstüne boyanırız. Orijinallik de bir moda rüzgarı ile bize gelir ancak bizde ne kadar kalır bilemeyiz. Bu söylediklerimi de zamanın behrine demir atıp oralarda yaşamakla karıştırır bir yanlış daha yaparız!

Söylenecek çok söz var ama maalesef kısa ve öz şeyler yazacak kadar halim de vaktim de yok. Maharet, geçmişi veya geleceği değil bugünü yaşamaktır. Ama hangi hava ile? Bakın şu duanın güzelliğine ve haydi bilin bakalım kimin duasıdır bu:
 "Allah'ım, bana eşyanın hakikatini göster"